Vroegere spoken? Total gaat zijn eigen gang

Oliebedrijf Total maakte weer een recordwinst bekend.

Maar het bedrijf wordt achtervolgd door affaires.

Vrijwilligers ontdeden het strand bij Batz-sur-Mer van olie in januari 2000, nadat tanker Erika voor de kust was vergaan. Deze week begon een proces over de ramp. Foto Flip Franssen Frankrijk, Batz sur mer, 10-01-2000 Olievervuiling door het zinken van de olietanker Erica en de schoonmaak door vrijwilligers. De oliemaatschappij Total staat nu, vanaf 12-2-2007 terecht voor de gevolgen. Veel hulpverleners hebben een verhoogde kans opkanker, omdat destijds met beperkte bescherming werd gewerkt, en tienduizende vogels kwamen om vanwege dit ongeluk met deze tanker voor de kust. Foto: Flip Franssen ongelukken scheepvaart olie milieverontreiniging Franssen, Flip

Met dank aan de hoge olieprijs zijn de cijfers niet het moeilijkste voor het Franse Total, de vijfde oliemaatschappij in de wereld. Gisteren meldden scheidend topman Desmarest en zijn opvolger De Margerie dat de nettowinst over 2006 weer 5 procent hoger uitgevallen is dan de recordwinst van vorig jaar: nu gaat het om 12,6 miljard euro. Zelfs een terugval van 10 procent in het laatste kwartaal bracht daar geen verandering in. Total blijft daarmee met afstand de grootste Franse onderneming, ook naar omzet (154 miljard euro) en beurswaarde (133 miljard euro).

Dat Total meer dan 90 procent van zijn winsten in het buitenland behaalt, leidt in Frankrijk bijna jaarlijks tot pleidooien voor een extra belasting. Ook in de lopende verkiezingscampagne zijn voorstellen daarover weer aan de orde, onder meer van de socialistische kandidaat Ségolène Royal. Totals Desmarest reageerde gistermorgen vooral verbeten op de consumentenorganisatie UFC/ Que Choisir, die hij „dogmatisme” en „populisme” verweet. De organisatie wil dat Total zijn winsten deelt met de Franse consument. Desmarest onderstreepte dat Total al 12 of 13 miljard euro belasting betaalt over zijn mondiale activiteiten.

De terugkerende discussie hangt samen met de reputatie van Total. De maatschappij slokte onder Desmarest door fusies de andere Franse oliemaatschappijen Elf en Fina op. De winst nam toe met een factor twintig, de productie verdrievoudigde ruim.

Total draagt wel een erfenis aan affaires zich mee. Zo begon juist deze week voor een Franse rechtbank het proces over de verantwoordelijkheden voor de ramp met de olietanker Erika, die eind 1999 voor de kust van Bretagne in tweeën brak. Total wordt vervolgd als eigenaar van de ruim 20.000 ton olie die wegstroomde. De oliemaatschappij heeft altijd gezegd zich niet verantwoordelijkheid te voelen voor de staat waarin de tanker verkeerde, omdat ze niet de vervoerder van de olie was. Maandag bleek in de rechtszaal dat de jurist van de oliemaatschappij in 1999 al twijfels over had over dat standpunt.

Desmarest zei gisteren in de Franse zakenkrant Les Echos dat hij „niet trots” is op de communicatie van Total tijdens de ramp. Total reageerde toen vooral afhoudend en formeel. Desmarest wekte publieke verontwaardiging door ter compensatie één dag van zijn eigen salaris aan te bieden als bijdrage. Als Total nu veroordeeld wordt, staat de oliemaatschappij een schadeclaim van enkele honderden miljoenen euro’s te wachten.

Ook de nieuwe topman Christophe de Margerie, herkenbaar aan een zwierige snor, ontsnapte in zijn 33-jarige carrière bij het bedrijf niet aan affaires. Hij wordt momenteel vervolgd voor medeplichtigheid aan corruptie in het schandaal rond het olie-voor-voedselprogramma van de Verenigde Naties tegenover het Irak van Saddam Hoessein. Ook is hij betrokken bij een lopend onderzoek over een mogelijke smeergeldaffaire in Iran in de jaren negentig. De afgelopen maanden werd in Frankrijk gespeculeerd over de vraag of De Margerie wel de leiding van het olieconcern over kon nemen.

Maar volgens Desmarest, die op de achtergrond actief blijft bij Total, bleef De Margerie de meest geschikte nieuwe topman. Hij heeft zijn reputatie gevestigd op het terrein dat in strategisch opzicht ook voor Total de komende jaren het belangrijkste is: het verzekeren van toegang tot olievoorraden in de wereld. Het afgelopen jaar daalde de olieproductie van Total met 5 procent, maar in 2007 verwacht Total weer een toename van de productie, en volgens Desmarest kan deze toename nog twintig jaar aanhouden.

En daarna? Total mikt onder meer op nieuwe technieken om reserves onder de zee op grote diepte aan te boren. Maar De Margerie zal ook verder kijken. Onlangs opperde hij al dat Total op termijn ook in nucleaire energie zal gaan. Een suggestie die door analisten als een enorme strategische wending wordt gezien.

    • René Moerland