Verf met alarmbelletje erin

Akzo stoot farmaciedivisie Organon binnenkort af en gaat verder als verf- en chemiebedrijf. De groei moet onder meer komen uit innovatie: het bedrijf mikt onder meer op slimme, zelfdenkende verf.

Het lijken onuitvoerbare dromen van de hedendaagse veeleisende consument: muurverf die de rook van je sigaret absorbeert, een lak aan de binnenzijde van de koelkast die ervoor zorgt dat producten langer vers blijven en zelfherstellende autolak die eigenhandig krasjes wegwerkt.

Bij Akzo Nobel, wereldmarktleider in verf, vormen zulke ‘slimme coatings’ de alledaagse werkelijkheid. „Vier jaar geleden waren deze producten nog ondenkbaar”, zegt Rob Molenaar, algemeen directeur van het onderdeel poederverf. „Maar over vijf tot tien jaar maakt ‘zelfdenkende’ verf 15 procent van de markt uit. Het volume is nu nog klein, maar het groeit snel.”

De verfindustrie was altijd bezig met snelheid en kwaliteitsverbetering. Als de kleur maar aardig was, de verf snel droogde en lang op de muur bleef zitten, dan was de consument tevreden. Daar is verandering in gekomen onder invloed van milieueisen en de drang om verf slimmer en multifunctioneler te maken, aldus Molenaar. „Akzo Nobel heeft bijvoorbeeld antibacteriële verf ontwikkeld. Handig voor in ziekenhuizen en voedsel verwerkende bedrijven. De verf beschermt niet alleen objecten als bedden en machines, maar zorgt ook dat bacteriën er moeilijk aan hechten.”

Voor de scheepvaart ontwikkelde Akzo Nobel diverse lakken voor de onderzijde van schepen die de aangroei van algen en schelpen tegengaat. Molenaar: „Die aangroei zorgt voor meer weerstand en kost daardoor tot 30 procent meer brandstof. Je zou de verf nog slimmer kunnen maken door ervoor te zorgen dat hij alleen werkt bij bepaalde temperaturen of alleen als het schip vaart, zodat je verf bespaart. Want hoe langer je een verfbeurt kunt uitstellen, hoe gunstiger voor de reder.”

In de laboratoria van Akzo Nobel worden nog tal van andere noviteiten uitgetest. Zoals verf voor bruggen die een seintje geeft als het metaal gaat roesten. De verandering in het metaal zorgt voor spanning in de verf. Daardoor wordt een elektrisch stroompje opgewekt dat een alarmbelletje in werking zet. Het voordeel: minder kans dat de brug op een dag hapert door roest en minder omvangrijke schilderklussen. Ook wordt gestudeerd op een autolak die in de zomer hitte afstoot en in de winter warmte vasthoudt. „Dat scheelt in de zomer brandstof doordat je de airco lager kunt zetten en in de winter bespaart het energie om de auto te verwarmen.”

In december lanceerde Akzo het product Autoclear UV op de Nederlandse en Duitse markt, een autoreparatielak die onder invloed van ultraviolet licht veel sneller droogt dat de huidige reparatielak. Weliswaar is de lak wat duurder, maar spuitcabines van autoschadeherstelbedrijven kunnen door de kortere droogtijd meer schadegevallen per dag aan. „Reparatie van een kleine schade kan met Autoclear UV in 14 minuten”, weet Lydia van Dalen, verantwoordelijk voor de techniek bij Akzo-dochter Sikkens. „Nu duurt het opwarmen van de spuitcabine en het drogen nog 35 minuten.”

Een van de belangrijkste innovatieve toepassingen in de verfindustrie is poederverf. Dit type verf, al in ontwikkeling sinds de jaren zestig van de vorige eeuw, bevat geen oplosmiddelen en is daardoor minder belastend voor het milieu en veiliger. Ook is poeder veel zuiniger in het gebruik. Molenaar: „Als je verf spuit op een object, komt ongeveer de helft van de verf naast het voorwerp terecht. Bij poederverf geef je minuscule verfdeeltjes een elektrische lading, waardoor ze zich als het ware om het object wikkelen.” Vervolgens wordt het object in een oven op een relatief lage temperatuur (180 graden) gedroogd. Van de verfdeeltjes komt 99,9 procent op het te verven object terecht. „En wat er naast valt, veeg je weer op.”

Koelkasten, laptops, auto-onderdelen, allemaal worden ze geverfd met poeder. Nadeel is dat poederverf alleen geschikt is voor objecten die in een oven passen. Geen huizen en schepen dus. „Maar dat komt nog wel”, volgens Molenaar. Wijzend op zijn laptop: „Voor toetsenborden hebben we verf gemaakt die fingerprint proof is. Zodat je laptop niet vies wordt als je de krant hebt gelezen voordat je aan het werk gaat.”

Aan alle innovaties hangt wel een prijskaartje, erkent Molenaar. „Maar vaak maakt verf niet meer dan 1 procent uit van de totale prijs van een artikel. En bij een koelkast vormt de lak maar 0,1 procent van de totaalprijs. Als de kosten van de verf dan stijgen, heb je het misschien over 0,2 procent van de eindprijs. Dat is te overzien, zeker als de verf sneller kan worden aangebracht. Vroeger kostte het veertien dagen om een auto in de lak te zetten, nu 4 uur. Over een paar jaar misschien nog maar 4 minuten.”