’t Ambtelijke hart klopt mee in een huwelijk

In het regeerakkoord staat dat trouwambtenaar geen homo-stellen hoeven huwen.

Critici zijn boos: een trouwambtenaar moet zich aan de wet houden.

Het eerste homo-huwelijk ter wereld op 1 april 2001 in het stadhuis van Amsterdam. Foto Maurice Boyer Nederland, Amsterdam,1-4-2001 Homo-huwelijk in het stadhuis van Amsterdam Foto Maurice Boyer/HH Niet voor landelijke dagbladen Boyer, Maurice

Het is uitgesloten dat trouwambtenaar Teus Kool twee mensen van gelijk geslacht in de echt zou verbinden. Dat staat ook expliciet in zijn cv dat de aanstaande bruid en bruidegom krijgen als ze in de gemeente Neerijnen willen trouwen. Ze krijgen ook de cv’s van de andere trouwambtenaren en daaruit blijkt dat verschillende ambtenaren er geen enkele moeite mee hebben; één van hen is zelf homo. Homo-stellen kiezen vaak die ambtenaar voor de huwelijksvoltrekking.

In praktijk is er in Neerijnen dus niets aan de hand. En de coalitiepartijen CDA, PvdA en ChristenUnie zouden dat graag zo laten. Sterker nog: ze legden in het regeerakkoord vast dat gelovige ambtenaren met gewetensbezwaren twee mensen van hetzelfde geslacht niet hóeven te huwen.

Een heikel punt, zo bleek al snel. Burgemeester Cohen van Amsterdam zei die passage te betreuren. Er verschenen ingezonden stukken in de kranten. De Nederlandse vereniging tot integratie van homoseksualiteit COC wil nu dat gemeenten de namen prijsgeven van ‘weigerambtenaren’. Reden: hetero’s die homogezind zijn kunnen hen dan op hun beurt als trouwambtenaar weigeren. COC-voorzitter Frank van Dalen wil dat mensen kleur bekennen: „Wij willen dat alle mensen die gaan trouwen de vraag beantwoorden of zij het bezwaarlijk vinden door een ambtenaar gehuwd te worden die een huwelijk van homo’s weigert te voltrekken”.

De ChristenUnie was „onaangenaam verrast” door deze actie van het COC en vindt het „jammer” dat de zaak nu op het spits wordt gedreven. Partijleider André Rouvoet heeft verschillende keren met het COC overlegd, zo zegt de CU, en dat leidde tot de tekst in het regeerakkoord.

Als in het regeerakkoord had gestaan dat ambtenaren mensen van gelijk geslacht móeten trouwen, had Teus Kool, in het dagelijks leven agrariër en fractievoorzitter van de SGP in Neerijnen, voor de eer bedankt. „Ik probeer bij een huwelijksvoltrekking altijd vanuit mijn hart te spreken. Dat kan ik niet bij een homo-stel. Om die reden adviseerde ik onlangs een paar dat niet in God gelooft, een andere ambtenaar te kiezen.”

Diny van Weelden bijvoorbeeld, achttien jaar trouwambtenaar in Neerijnen. Het maakt haar niets uit of ze een hetero- of homostel in de echt verbindt. „Ik moet alleen goed opletten dat ik twee maal echtgenote zeg, of echtgenoot.”

Zo relaxed als in Neerijnen, zo waren ze niet Leeuwarden in 2001 (zie kader) waar een ambtenaar die weigerde homo’s te trouwen moest opstappen. Leeuwarden trok zich niets aan van het advies van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten om gewetensbezwaarden ruimte te geven en voor welwillende vervangers te zorgen. Nu het recht op gewetensbezwaren in het regeerakkoord is opgenomen, is het voor gemeenten lastiger ‘weigeraars’ te dwarsbomen, ook al staan hun rechten nog altijd niet in de wet. In de praktijk zal er ook weinig veranderen temeer daar het om een handvol gewetensbezwaarden gaat.

„Gelukkig heeft de ChristenUnie dát niet voor elkaar gekregen”, zegt Frank van Dalen van het COC. „Om in de wet te zetten dat ze mogen weigeren. Maar dat hangt nog wel als een zwaard van Damocles boven ons hoofd.” In het regeerakkoord staat dat als hierover conflicten ontstaan in gemeenten, het kabinet alsnog met een regeling kan komen.

Gert Hekma docent ‘homo- en lesbische studies’ aan de Universiteit van Amsterdam vindt het een „slechte zaak” dat ambtenaren homohuwelijken mogen weigeren te sluiten. „Dat is een soort discriminatie”, vindt hij. Op zich kunnen ambtenaren met de grondwet in de hand, weigeren, op grond van hun geloofsovertuiging. Maar ze mogen volgens diezelfde grondwet, ook niet discrimineren. „Ambtenaren mogen toch ook niet weigeren een huwelijk te sluiten tussen een blanke en een zwarte?”, aldus Hekma.

Hij werkte mee aan het recent verschenen rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau Gewoon Doen. Acceptatie van homoseksualiteit in Nederland. Daaruit blijkt dat vrijwel de gehele Nederlandse bevolking, inclusief allochtonen, homoseksualiteit accepteert. Uitzondering is de kleine groep zeer godsdienstigen; zij wijzen in grote meerderheid homoseksualiteit af; 22 procent van de Nederlanders is tegen het homohuwelijk.

In de bijbel staat dat een huwelijk tussen twee mensen van gelijk geslacht niet is toegestaan, zegt Teus Kool. „Ik leef daar naar. Als je zegt dat je gelooft, maar je doet er verder niets mee, dan heeft het geloof totaal geen waarde.” Kool gelooft niet in een meer eigentijdse interpretatie. „Het gebod ‘Gij zult niet doden’, geldt ook nog steeds. Toch?”

    • Sheila Kamerman Antoinette Reerink