Scratch: lekker een dagje zingen met 900 amateurs

Gezelligheid staat voorop tijdens de Leidse Scratch muziekdagen.

Om 900 man aan te kunnen voeren, doet dirigent Laetitia Schouten aan gewichtheffen.

Scratch zegt, met 900 deelnemers, het grootste koorevenement van Europa te zijn. Foto Rob van Hilten Hilten, Rob van

Honderden mensen die elkaar niet kennen, en die toch samen muziek maken: Carla van der Voort, deelneemster aan de jaarlijkse Scratch muziekdagen in de Leidse Pieterskerk, krijgt al kippenvel bij de gedachte. „De mensen komen ’s ochtends stralend binnen en gaan ’s avonds nog stralender naar buiten.”

Tijdens de Scratch muziekdagen, die vandaag beginnen en tot zondag duren, brengen muziekliefhebbers van elk niveau stukken van onder andere Mozart en Verdi ten uitvoer. Ongeveer 900 mensen zingen in het koor, circa zestig muzikanten vormen het orkest. Aan aanmeldingen geen gebrek: de inschrijving voor dit jaar begon in oktober en was eind november al volgeboekt. Voor het koor meldden zich meer vrouwen dan mannen aan: zo wordt morgen het Requiem van Mozart door 700 vrouwen en 250 mannen gezongen.

Morgen is ook de dirigent vrouwelijk, en dat is minder gebruikelijk: Laetitia Schouten zal de eerste vrouwelijke dirigent zijn in negentien edities Scratch. Schouten begrijpt dat bij grote koren vaker mannelijke dirigenten voorkomen: een man wordt eerder voldoende overwicht toegedicht. Maar dat beeld is volgens de dirigente achterhaald. „Een groot gewillig koor is makkelijker te dirigeren dan mijn twee pittige tweelingpubers van dertien.”

Schouten heeft ervaring opgedaan bij de jaarlijkse kerstuitvoering van Händels Messiah in Utrecht. Bij dat meezingkoor doen ongeveer vijfhonderd mensen aan mee. „Het verschil tussen 500 en 900 merk je niet meer. Groot is groot”, aldus Schouten.

Iedereen kan zich voor Scratch aanmelden, van fanatieke koorzangers tot amateurs die alleen onder de douche hun stem verheffen. Het onvermijdelijke niveauverschil tussen de deelnemers is volgens een van de organisatoren, Joop den Hertog, geen probleem. „De beteren trekken de aarzelende zangers mee omhoog. Als iemand het bij sommige noten toch niet redt, kan hij of zij even playbacken. Dat valt in een groep van 900 man echt niet op.” Het eindresultaat klinkt volgens Den Hertog „ongelooflijk mooi”.

Waar beginnende zangers nog door de rest gecompenseerd kunnen worden, is bij de orkesten wel enige ervaring vereist. „Er wordt op een hoog niveau gespeeld. Ik denk dat je minimaal vier jaar ervaring moet hebben om mee te kunnen spelen”, zegt trompettist Bas Eikelenboom.

De deelnemers aan Scratch krijgen een oefen-cd thuisgestuurd en worden op de dag van de uitvoering om half tien ’s ochtends in de kerk verwacht om de stukken in te studeren. Als koorzangeres Van der Voort een compositie niet kent, begint ze anderhalve maand van tevoren met oefenen. „Ik beluister ook een concertopname, zodat ik gewend raak aan het volle volume dat bij de uitvoering van Scratch hoort.”

Ook voor de dirigent is een gedegen voorbereiding nodig. Volgens Laetitia Schouten staat het dirigeren van ruim 900 mensen gelijk aan topsport en is het trainen met gewichten een belangrijke voorbereiding. „Mijn bi- en triceps zijn aan flarden aan het eind van de dag. Dat voel ik dagen later nog. Een kennis die natuurkundige is, heeft een minuscuul lampje in het topje van mijn stok gemonteerd met een minibatterij in het handvat, zodat ik kleiner kan ‘slaan’ en men me ver weg beter kan zien.”

Ook voor trompettist Eikelenboom is Scratch afzien. Volgens hem worden vooral koperblazers zwaar belast. „Wij moeten voor alle tonen onze lippen gebruiken. Als je daar niet mee oppast, kun je last krijgen.” Eikelenboom repeteert naarmate Scratch dichterbij komt steeds meer uren per dag, maar toch kan hij overlast aan de lippen in de week erna niet altijd voorkomen. „Ik noem dat een liplash”, zegt hij.

Toch betekenen de Scratch muziekdagen vooral heel veel plezier. Carla van der Voort kijkt er in ieder geval naar uit: „Er is geen groter feest dan muziek maken met elkaar.”

Concerten kosten 12 euro en beginnen iedere avond om 19.30 uur. De vrijdagavond is uitverkocht. Bekijk het programma op www.scratch.nu