Opgeruimde Fries

Jacques Tichelaar was de spion van de PvdA op CDA-bijeenkomsten. Hij krijgt nu te maken met een onervaren fractie.

Foto Roel Rozenburg DENHAAG:DEC2001 PVDA_kamerlid Jacques Tichelaar FOTO TWEEDE CAMERA Tweede Camera

Jacques Tichelaar kan een grote mond opzetten. De nieuwe fractievoorzitter van de PvdA leerde dat toen hij in de jaren zeventig adjunct-directeur was van een achterstandsschool in Leeuwarden. „Drugs, mishandeling, prostitutie. Broertjes die met zusjes naar bed gingen. Ik moest een grote mond opzetten tegenover ouders die me bedreigden.”

Die eigenschap is Tichelaar (1953) later nog vaak van pas gekomen. De opgeruimde Fries met een Indische moeder vindt zichzelf conflictmijdend, maar moet zich vaak van zijn felle kant laten zien. Ook als fractievoorzitter van de tweede regeringspartij zal hij zich „fel” gedragen, zo beloofde hij plechtig. Het kabinet zal in hem geen volgzame fractievoorzitter vinden. Feit is wel dat Tichelaar een onervaren fractie moet leiden. Gezien eerdere uitlatingen is hij een groot voorstander van fractiediscipline, „zodat je de volle steun krijgt en je woorden niet steeds op een goudschaaltje gaan”.

Jacques (spreek uit: Sjaak) Tichelaar groeide op in een middenklassegezin in Heerenveen. Zij vader had een schildersbedrijf. Tichelaar studeerde aan de pabo, werd leraar in het basisonderwijs en werkte voor de onderwijsbond ABOP. In die bond ging hij een lange carrière tegemoet. In de jaren negentig, toen hij bestuurder werd van de ABOP (de latere AOb), werd hij het gezicht van het ontevreden onderwijs. In die tijd werd er bezuinigd op het onderwijs en moesten leraren met allerlei onderwijsvernieuwingen werken.

Als vakbondsbestuurder, hij zat in het bestuur met beoogd minister Ella Vogelaar (PvdA), werd Tichelaar bekend als een ietwat apolitieke actieleider. Hij onttrok zich in de als ‘rood’ bekend staande bond aan ideologische debatten over de toekomst van het onderwijs en bleef de nadruk leggen op een goede beloning van leraren.

In 2002 belandde PvdA’er Tichelaar in de Tweede Kamer. Hij maakte het minister Van der Hoeven (CDA) een paar keer erg moeilijk. Hij kaartte bijvoorbeeld de fraude in het hbo aan en bracht ook haar daarmee in verband.

Tichelaar ging zich steeds meer met de fractie bemoeien. Hij bezocht als ‘spion’ vele CDA-bijeenkomsten en moest bovendien uitzoeken waar de grootste breekpunten met andere mogelijke coalitiepartners liggen. Tijdens de formatie werd Tichelaar de secondant van Wouter Bos. Die maakte gebruik van Tichelaars kennis van dossiers en het CDA en zijn talent voor lange vergaderingen.

    • Guus Valk