Op de valreep debatteren over lastige dossiers

De Tweede Kamer debatteerde gisteren op de valreep met vertrekkende ministers. „Als het om de HSL gaat, bestaat u helemaal niet.”

Het werk zit er bijna op voor de demissionaire bewindslieden van het derde kabinet-Balkenende. De opvolgers staan klaar, in het weekeinde begint de krokusvakantie. Ze verdienen niet allemaal een gezellig afscheidsfeest met loftrompetten, vindt de Tweede Kamer. Dat bleek gisteren bij verschillende debatten over zogenoemde hoofdpijndossiers: de Hogesnelheidslijn, de vogelgriep en het gifschip Otapan.

In de zoveelste discussie met demissionair minister Peijs (Verkeer, CDA) over de snelle treinverbinding HSL-Zuid bekende ze dat ze de nieuwste brief over dit miljardenproject „met lood in de schoenen” had geschreven. In dat schrijven geeft ze toe dat de risico's bij dit grote project waren onderschat en zij zelf en haar ministerie veel te weinig als regisseur zijn opgetreden. „Ik vind het echt waardeloos”, aldus Peijs.

De nieuwste tegenvaller is vrijwel zeker twee keer zo groot, ruim 400 miljoen en de ingebruikname zal zeker anderhalf jaar later plaatshebben. Op de valreep gaat er van alles veranderen, want Peijs heeft de ambtelijke begeleiding aanzienlijk verzwaard. De Kamerleden vroegen zich af: „Is dat niet veel te laat”. VVD-woordvoerder De Krom vond het moeilijk om Peijs hierover hard aan te vallen „Deze minister is toch al weg. Met haar kunnen we het niet meer oplossen”. Daarom ook bleef een motie van afkeuring achterwege. GroenLinks-woordvoerder Duyvendak noemde het HSL-project „finaal mislukt” en verweet Peijs de openstaande risico's te bagatelliseren. Zij zou de afgelopen 2,5 jaar niets hebben gedaan om verbetering te bereiken. „Als het om de HSL gaat, bestaat u helemaal niet”, aldus Duyvendak. Kamerlid Van Hijum, partijgenoot van Peijs, uitte ook zijn onvrede. „De marktpartijen lijken het departement volledig in de houdgreep te hebben.” De Tweede Kamer heeft de Algemene Rekenkamer formeel om een onderzoek naar de risico's gevraagd. Dat moet voor de zomer klaar zijn.

In een andere vergaderzaal van de Tweede Kamer botste demissionair landbouwminister Veerman (CDA) met de linkse oppositie over de aanpak bij de vogelgriep. Hij kwam met een simpele boodschap naar de Tweede Kamer: de ophokplicht voor pluimveehouders is vanaf maandag weer voorbij. Veerman had de plicht twaalf dagen geleden ingesteld toen in Groot Brittannië vogelgriep werd ontdekt. De uitbraak lijkt echter in de kiem te zijn gesmoord en dus mogen hobbyvogels weer naar buiten, in ieder geval tot de vogeltrek dit voorjaar.

De Kamerleden namen echter zoveel tijd voor hun vragen aan de minister, dat het persbericht al een half uur lang in de media circuleerde, toen de minister eindelijk de Kamer kon inlichten.

Marianne Thieme (Partij voor de Dieren) probeerde de minister te overtuigen van het nut de landsgrenzen te sluiten bij een griepuitbraak als in Engeland. De minister probeerde uit te leggen dat dat onmogelijk is in de gemeenschappelijke markt die de Europese Unie nu eenmaal is. Veerman zei graag te discussiëren maar vond dat er „een gebrek aan kennis was” bij de leden van de commissie landbouw in de Tweede Kamer.

De Britse vogelgriep lijkt overigens haar oorsprong in Hongarije te hebben. Het virus is identiek aan een virus dat daar gevonden is. Hoe de besmetting naar Engeland is gekomen, staat nog niet vast, zo deelde Veerman de Kamerleden mee.

In een debat met de milieuspecialisten in de Tweede Kamer over de kostbare problemen met het schip Otapan was demissionair staatssecretaris Pieter van Geel (Milieu, CDA) aan de beurt om door het stof te gaan. Hij gaf toe dat het ministerie van VROM bij het zoeken naar een oplossing voor het sloopschip ‘verschillende fouten’ heeft gemaakt.

Volgens Van Geel was sprake van „creatieve oplossingen” waarmee „we nu van een koude kermis zijn thuisgekomen.” Van Geel doelt op de gebeurtenissen voorafgaand aan de ‘export’ van het sloopschip naar Turkije.

Dat land weigerde afgelopen zomer de Otapan. Op de door VROM afgegeven exportdocumenten stond een te lage hoeveelheid asbest vermeld. VROM wist vooraf dat de gegevens niet juist waren.

Ook werd de borg, die de eigenaar moest achterlaten bij VROM voor het geval er tijdens de export iets mis zou gaan, door het ministerie sterk verlaagd. Daarmee week het ministerie af van de regels.

Nu draait VROM op voor de 4,5 miljoen euro die de afwikkeling van het dossier tot nu toe gekost heeft. Het schip moest op kosten van VROM teruggesleept worden naar Nederland. In Rotterdam wordt het ontdaan van asbest op kosten van VROM. Als het schip schoon is, is het aan de eigenaar, de Turkse sloopwerf, om te bepalen wat er met de Otapan gaat gebeuren, aldus de staatssecretaris.

Van Geel kondigde aan dat VROM, bij een nieuwe exportvergunning, voldoende borg zal vragen. Dat moet voorkomen dat de kosten verder oplopen.

De Kamer heeft er een hard hoofd in dat het ministerie erin zal slagen de kosten te verhalen op de vorige eigenaar, een Mexicaans bedrijf. Staatssecretaris Van Geel zei dat hij de landsadvocaat inmiddels heeft opgedragen het geld terug te vragen.

Justitie doet onderzoek naar de gang van zaken voorafgaand aan het vertrek van het schip. Van Geel zei dat ook onderzocht wordt of de borg wel op juiste gronden verlaagd is door het ministerie.