Drogredelijke ambtenaren

Lang leve de bureaucratie, vertelden ons vijf ambtenaren (‘Ambtenaren altijd kop van jut’, opiniepagina 8 februari). Wat een heerlijk slecht stuk! Het begon met de verontwaardiging dat zelfs de PvdA nu tegen de bureaucratie is. Een argument waarom het wonderlijk is dat ook linkse partijen belastinggeld liever besteden aan mensen die het echt nodig hebben, wordt niet gegeven. Daarna stappen we over op de constatering van een bestuurskundige dat er „helemaal geen tienduizenden beleidsambtenaren” in Den Haag zitten. Alsof iemand ooit geclaimd heeft dat bureaucratie zich beperkt tot de Hofstad?

Vervolgens wordt Geelhoed van het Europees Hof erbij gesleept. Waarom hij een autoriteit zou zijn ontgaat me, maar dit wordt uitgelegd: hij krijgt ambtelijke stukken aangeleverd uit heel Europa en die uit Nederland zijn zo slecht niet. Dit argument doet denken aan het veelgehoorde “Je moet niet zo zeuren over glazen plafonds, elders hebben vrouwen het veel erger.” En dit wordt gevolgd door het pathosargument: wij zijn heel zielig, omdat de politiek het slecht doet, maar wij krijgen daarvan de schuld.

En we gaan verder. ‘Argumentatie bij voorbeeld’ noemen we het onderuit halen van een brede stelling door een enkel voorbeeld: omdat het tegelijk voorschrijven van vlakke en ruwe tegels in de horeca een broodjeaapverhaal is, hebben we bewezen dat onze gehele regelgeving juist goed is. Het probleem hiermee is dat een tegengesteld voorbeeld evenveel overtuigingskracht heeft.

De uitsmijter is dat heel wijze mannen het erover eens zijn dat managementfilosofieën niet klakkeloos uit het bedrijfsleven mogen worden gekopieerd. Daar ben ik het mee eens: mensen die altijd trainen op 8 km/u, krijgen een burn-out wanneer ze ineens moeten overschakelen naar 12 km/u.

En dat deze analogie opgaat, wil ik ondersteunen met het argument dat mensen na twintig jaar bedrijfsleven prima bij de overheid aan de slag kunnen, terwijl andersom zelden lukt.

Het grootste probleem van dit artikel is natuurlijk de drogreden van het valse dilemma: wie niet voor ons is, is tegen ons. George W. Bush is ook gek op deze truc. Maar er zijn altijd middenwegen en nuances. De PvdA wil de bureaucratie niet afschaffen, maar reageert op signalen van de achterban dat steeds meer mensen nádenken over onderwijs en steeds minder mensen onderwijzen; dat steeds meer mensen vervoer coördineren en steeds minder vervoeren; dat steeds meer mensen zorg controleren en steeds minder zorgen.

De 750 miljoen kan eenvoudig bezuinigd worden via een nieuwe maatregel met slechts één enkele regeling: een voorlopige personeelsstop op niet daadwerkelijk onderwijzend of zorgend personeel. Deze maatregel noemen we dan in de wandelgang de niet-lullen-maar-poetsenregeling.

A.R. Vlieger is verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.

Het artikel ‘Ambtenaren altijd kop van jut’ is na te lezen op www.nrc.nl/opinie