Leger wil dat tv-serie ‘24’ ophoudt met dat gemartel

Je kunt het als een goed teken zien, een bewijs van onschuld: het Amerikaanse leger weet niets van martelen. Maar het gaat wel wat ver om de tv-serie 24 te beschuldigen van een slechte invloed op de militairen die in Irak gevangenen ondervragen.

Toch is dat precies wat oud-kolonel Stu Herrington zei op een bijeenkomst waar mensenrechtenorganisatie Human Rights First in Hollywood hem en andere militairen confronteerde met de makers van de onder de troepen in Irak zeer populaire politieke actiethriller. Volgens die organisatie gebruiken ondervragers in Irak verboden methoden die ze leren uit 24. Generaal Patrick Finnegan, de rector van de militaire academie Westpoint, wil daarom dat de makers ophouden met dat gemartel, schrijft tijdschrift The New Yorker deze week in een artikel over de serie. „Ze moeten laten zien dat martelen contraproductief is.”

Tony Lagouranis, die voor het leger tussen 2001 en 2005 onder meer in de Abu Ghraib-gevangenis bij Bagdad mensen ondervroeg, vertelde dat hij in Irak zag hoe soldaten nepexecuties gebruikten om gevangenen onder druk te zetten, iets wat ze in de tv-serie hadden gezien. Volgens de mensenrechtenorganisatie een wrang voorbeeld van het leven dat de kunst navolgt.

Kolonel Herrington, die in Vietnam het vak leerde en het leger advies gaf over Guantánamo Bay, vond het kwalijk dat juist de goeden in 24 wrede ondervragingstechnieken toepassen en daar nog succes mee hebben ook. „Het zijn illegale, immorele en stomme technieken.”

In het zesde seizoen, dat nu in de VS loopt, was vorige week te zien hoe hoofdpersoon anti-terreuragent Jack Bauer zijn broer ondervraagt door hem te injecteren met een pijn veroorzakende vloeistof. Op prime time, terwijl volgens Human Rights First de goeden voor 2001 nooit in de avonduren op tv martelden. Tussen 1996 en 2001 deden de kwaden het 102 keer, berekende de Amerikaanse oudersorganisatie Parents Television Council. Van 2002 tot 2005 steeg het totaal aantal martelscènes tot 624. Daarvan waren 67 te zien in 24, wat de serie op nummer 1 brengt van de marteltoptien.

Volgens Lagouranis speelt ook een rol dat het leger jonge soldaten zonder opleiding gevangenen laat ondervragen. Een andere expert die bij het gesprek was, Joe Navarro van de FBI, wees op de gevolgen voor de martelaar zelf. „Alleen een psychopaat kan martelen zonder daar door geraakt te worden. Zulke mensen wil je niet in je organisatie. Ze zijn onbetrouwbaar en hebben vaak groteske andere problemen.”

Producent Howard Gordon stelde dat zijn 24 echt geen documentaire of handleiding voor martelen is. „En evenmin is het een beginnerscursus voor de War on Terror. We zijn een tv-serie.” Wel vroeg hij of de militairen nog marteltips voor hem hadden.