Intellectuele capaciteiten

Bert Koenders Foto Roel Rozenburg DENHAAG:DEC2001 PVDA_kamerlid Bert Koenders FOTO TWEEDE CAMERA Tweede Camera

Bert Koenders (Arnhem, 1958) komt er, gezien zijn parlementaire staat van dienst, misschien een beetje bekaaid af als minister van Ontwikkelingssamenwerking. Die heeft immers geen eigen ministerie, maar woont in bij Buitenlandse zaken. Tot het laatste heeft Koenders de hoop gehad dat het misschien wel Defensie kon worden – tenslotte was hij eind vorig jaar voorzitter van de NAVO-assemblee, een soort parlement van het militaire bondgenootschap, en had in die hoedanigheid een richtinggevende rede gehouden op de NAVO-top in Riga.

Maar qua belangstellingssfeer lijkt Koenders geknipt voor zijn nieuwe post – niet alleen vanwege zijn intellectuele capaciteiten (hij is een van de weinige Kamerleden die de indruk wekt vak- en andere literatuur bij te houden) maar ook wel om wat hij door de jaren heen heeft bepleit: een toenemende synergie tussen Defensie en Ontwikkelingssamenwerking. En omdat hij, in zijn preparlementaire tijd, als politiek adviseur van de Verenigde Naties heeft gewerkt in Mozambique, Zuid-Afrika en Mexico. Ook werkte hij bij de Europese Commisie in Brussel.

Vooral in linkse ogen is de vermoedelijk meest omstreden daad van Koenders als lid van de Tweede Kamer, waarin hij in 1998 werd verkozen: de steun van de PvdA aan de vredesmissie in Uruzgan. In zijn opzet – de verbinding tussen opbouwwerk op het gebied van bestuur en economie met vertoon van militaire macht om veiligheid te creëren – paste die missie volledig in de synergetische opvattingen van Koenders. En trouwens ook in de traditionele gehechtheid bij de inner circle van de PvdA aan het bondgenootschap van de NAVO.

Maar als minister aan de zijlijn, niet van Defensie namelijk, lijkt Koenders nu mee te maken hoe het wankel evenwicht in Zuid-Afghanistan hoe langer hoe meer een anti-guerrilla-oorlog wordt. Ook maakt hij mee hoe sommige van de garanties die Koenders de regering liet inbouwen – een strikte scheiding tussen de NAVO-missie SAF en de Amerikaanse terroristenjacht OEF bijvoorbeeld – met de dag hun relevantie op het Afghaanse toneel verliezen.

Uruzgan was niet de eerste vredesmissie, waarbij Koenders een opvallende rol speelde. Bij de parlementaire behandeling van de vredesmissie naar Eritrea stond hij erop dat er naar het naburige Djibouti Apache's zouden worden gestuurd, voor het onwaarschijnlijke geval dát. Het leverde de uitdrukking ‘parlementaire helikopters’ op – Hij stuift nog iedere keer verontwaardigd op, als hij die hoort.