Helletocht van oude man

Meneer Lazarescu (Ion Fiscuteanu) voelt zich niet zo lekker. scene uit de film Moartea domnului Lazarescu (2005) FOTO: Filmmuseum The Death of Mister Lazarescu The Death of Mr. Lazarescu Filmmuseum

The Death of Mr. Lazarescu (Moartea domnului Lazarescu). Regie: Cristi Puiu. Met: Ion Fiscuteanu, Luminita Gheorghiu. In: Filmmuseum, Amsterdam, later op tournee.

In tweeënhalf uur beschrijven de Roemeense regisseur Cristi Puiu en zijn scenarioschrijver Razvan Radulescu de tocht die de oude man Dante Remus Lazarescu maakt van zijn smerige appartement naar zijn laatste rustplaats. Het is een verhaal zonder poeha, ondanks de verwijzingen naar die andere Dante en diens meesterwerk La Divina Commedia en naar de bijbel natuurlijk, al was het maar doordat de naam van de hoofdpersoon zo nadrukkelijk aan de herrezen Lazarus doet denken.

We zien een eenvoudige man in een flatje, met drie katten en een fles zelfgebrouwen drank. Hij pakt de telefoon om de ambulancedienst te bellen. Dat is zijn eerste stap op weg naar de cirkels van een moderne onderwereld. Meneer Lazarescu heeft hoofdpijn en maagpijn en de ambulance komt maar niet. Hij klopt voor een pijnstiller bij zijn buren aan, het kibbelende echtpaar Sterian. Hun achterdocht is groot: ze kennen hun buurman langer dan vandaag en hij ruikt ook vanavond naar drank. „Heb je rattengif gedronken of zo?”

Maar onder die stekelige buitenkant zijn de Sterians wel degelijk begaan met hun naaste. Dat was, legt de regisseur uit in een interview dat op de reeds uitgebrachte dvd staat, ook de bedoeling. The Death of Mr. Lazarescu is de eerste van zes films die Puiu wilde maken over de liefde. Het thema van deze luidt: heb uw naaste lief.

De rol van de barmhartige Samaritanen Sterian wordt na ongeveer een uur film overgenomen door de no-nonsense verpleegster Mioara, die meneer Lazarescu onder haar hoede neemt en van ziekenhuis naar ziekenhuis rijdt. Overal wordt ze afgebekt. In het Spiridon-ziekenhuis blaft een cynische arts haar af als zij suggereert dat de patiënt misschien een darmtumor heeft. „Sinds wanneer stelt u diagnoses? Wilt u ons alstublieft uw methode leren. Gebruikt u bio-energie? Spreekt u met God?”

The Death of Mr. Lazarescu is geen aanklacht tegen het ziekenhuissysteem, dat is in elk geval niet de hoofdzaak. Veel belangrijker is dat meneer Lazarescu bij elke stap verder wegzinkt maar dat hij veilig is dat zolang de verpleegster hem als een Virgilius vergezelt op zijn helletocht. Hij kotst, hij plast in zijn broek, hij stinkt een uur in de wind en het is half vier ’s nachts, maar zij blijft bij hem. Als zij hem verlaat, is hij verloren.

De film van Puiu, de beste van alle Roemeense regisseurs rond wie het Filmmuseum in Amsterdam een programma heeft samengesteld, is van een verbluffende eenvoud. Alle stadia van meneer Lazarescu’s ondergang volgt Puiu met een tergende nauwgezetheid, die aan Ian McEwans roman Saturday doet denken en dat maakt de tocht van ziekenhuis naar ziekenhuis des te indringender.

De armoede, de alledaagsheid van ziekte en dood, de precaire verhouding tussen zakelijkheid en barmhartigheid – Puiu, crew en cast houden die perfect in balans.

De cameraman is gewoon iemand die er met zijn neus bovenop staat en net als de buren, het ambulancepersoneel, de verpleegkundigen en de artsen wil weten hoe het met deze ene willekeurige patiënt gaat. Soms lijkt een dokter misschien harder op zoek naar een Nokia oplader dan naar een bloedprop in het hoofd van meneer Lazarescu, maar er is altijd een moment dat ze zich volledig op hem richten. Zelfs al haalt dat niets uit, dan nog moet je toegeven dat de poging oprecht was.