Heidens en dwars

Ronald Plasterk (Foto NRC, Vincent Mentzel) HUBRECHT laboratorium,Utrecht,Nederlands Instituut voor Ontwikkelingsbiologie.Prof.dr.R.H.A.PLASTERK.foto VINCENT MENTZEL/NRCH. Utrecht,25 oktober 2004 Mentzel, Vincent

Hij zal niet de eerste minister worden die de bühne betreedt nadat hij vanaf de zijlijn vaak zijn mening heeft verkondigd. Maar in het geval van Ronald Plasterk (Den Haag, 1957) is zijn rol als columnist van de Volkskrant en Buitenhof zeer pikant: hij verkondigde meningen die lijnrecht in tegenspraak waren met die van de minister van Onderwijs. Nu wordt hij het zelf.

In zijn columns kraakte hoogleraar Plasterk, gespecialiseerd in moleculaire genetica, geregeld het onderwijsbeleid van Maria van der Hoeven, sinds 2002 de bewindsvrouw. Het hevigste debat tussen de atheïst Plasterk en de katholiek Van der Hoeven ging over intelligent design, het geloof in een ‘ontwerper’ van het heelal. Na felle kritiek, met name van Plasterk, liet Van der Hoeven het idee varen om deze theorie in het onderwijs in te voeren.

Niet alleen komt de mede-auteur van het PvdA-verkiezingsprogramma nu met Van der Hoeven in één kabinet, ook verbindt hij zich aan een regeerakkoord waarin „het verbod op het speciaal tot stand brengen en gebruiken van embryo’s voor wetenschappelijk onderzoek en andere doeleinden dan het tot stand brengen van zwangerschap” wordt gehandhaafd. Eerder schreef Plasterk moeite te hebben met deze opvatting. Voor „nuttig medisch onderzoek” zouden embryo’s wat hem betreft beschikbaar moeten zijn. Ook was Plasterk een van de vurigste tegenstanders van de Europese Grondwet, waarvoor het kabinet nog een oplossing moet zien te vinden.

Het ministerschap van Onderwijs wordt belangrijker dan het was: Plasterk mag meepraten in de uitgebreide ‘vierhoek’, een soort sociaal-economisch kernkabinet. Bovendien is de verwachting dat hij ook de portefeuille Cultuur en Media, voorheen een afzonderlijk staatssecretariaat, gaat beheren.

Vooral literatuur heeft zijn belangstelling. In 2004 toonde hij zich een enthousiast voorzitter van de Libris-prijs, die lezers van zijn column opriep „mee te lezen”. Cultuur heeft wat hem betreft geen uitzonderingspositie: abstracte kunst, schreef hij, staat niet boven het wassen van de billen van bejaarden. Ook omroeppolitiek volgt hij kritisch. „De programmering is erop gericht het kijken onmogelijk te maken”, schreef hij vorig jaar.

Het onderwijs zal worden opgeschud met de komst van Plasterk, die zich eerder openlijk afvroeg of het bijzonder onderwijs nog bestaansrecht heeft. Binnen het kabinet met christelijke signatuur waarin hij plaatsneemt, wordt die opvatting vermoedelijk niet breed gedragen.