Geld kopiëren om de grens over te mogen

De visumprocedure voor Europeanen buiten Schengen moet makkelijker worden.

Of nog liever helemaal worden afgeschaft, vinden jongeren in twintig landen.

Met deze poster protesteerden liberale jongeren in Brussel gisteren tegen het Europese visumbeleid. Foto Lymec

„Dag één. Ik had 26 vellen papier bij me. Allerlei diploma’s, mijn moeders gemiddelde salaris, het gemiddelde gemiddelde salaris… En een doktersverklaring dat ik geen soa naar het Grote Europa zou meenemen waarmee ik de halve bevolking zou kunnen aansteken.”

Zo begint de beschrijving van de visumaanvraag door de Servische Vitomirka Trebovac, bij een niet nader genoemde West-Europese ambassade in Belgrado. Het humoristische en poëtische verslag uit 2002 van de visumprocedure, die in totaal drie dagen duurde, is opgenomen in de bundel De twintig beste verhalen uit de visumrij, een uitgave van de Servische jongerenorganisatie Burgerpakt voor Zuidoost-Europa.

De organisatie strijdt al jaren voor een minder rigide visumplicht voor jongeren uit de westelijke Balkanlanden die de rest van Europa willen bezoeken. „Geen communicatie – geen hervormingen; geen hervormingen – geen democratie; geen democratie – geen stabiliteit”, vatten de Serviërs hun standpunt samen.

Burgerpakt deed ook mee aan het internationale visumprotest dat de overkoepelende Europese liberale jongerenorganisatie Lymec gisteren organiseerde. In steden in meer dan twintig Europese landen, binnen en buiten de EU, waaronder Nederland, hielden jongeren handtekeningenacties onder het motto: ‘No Visa – Europe is Our Home’.

De petities worden aangeboden aan de nationale regeringen, die het Europese visumbeleid bepalen. Campagneleider Slaven Klubocar van Lymec verklaart per telefoon: „Het liefst zien we dat de visumplicht in Europa geheel wordt afgeschaft, maar dat is nog een lange weg. We willen in eerste instantie een gratis visum en een makkelijker procedure voor studenten en jongeren.”

De vijftien Europese landen die het verdrag van Schengen hebben gesloten, waaronder Nederland, gebruiken de visumprocedure om na te kunnen gaan of de aanvrager geen kwaad in de zin heeft, zoals plannen voor illegale migratie of een terroristische aanslag. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag is het visum noodzakelijk voor de openbare orde. „We onderzoeken in de visumprocedure bijvoorbeeld of iemand een partner en werk in zijn vaderland heeft, en genoeg geld om in zijn onderhoud te voorzien”, aldus een woordvoerder.

De actievoerders daarentegen noemen het visum een relikwie uit de Koude Oorlog, dat de vrijheid van beweging in Europa in de weg staat en euroscepsis bevordert.

In Nederland deden de Jonge Democraten (D66) en de JOVD (VVD), beide lid van Lymec, en de Landelijke Studentenvakbond LSVb mee aan het protest. Op zeven universiteiten zamelden ze handtekeningen in tegen de visumplicht.

„Belangrijkste aanleiding voor onze deelname is het feit dat deelnemers aan Europese evenementen die wij organiseren vaak moeite hebben om hierheen te komen, wegens de kosten en ingewikkelde procedure rond het visum”, zegt woordvoerder Tomas de Jager van de Jonge Democraten.

Als voorbeeld noemt De Jager het verloop van een aanvraag bij de Italiaanse ambassade in Sarajevo van een Bosnische studente. Zij wilde met de trein naar een Europees jongerencongres in Zwitserland en had voor haar reis door Italië een visum nodig. Volgens De Jager moest de studente al het geld dat ze van plan was tijdens haar reis uit te geven in contanten onder het kopieerapparaat leggen, en de kopieën laten waarmerken door een notaris. Ze weigerde en kwam met het vliegtuig.

„Dit soort dingen kost veel geld, zeker als je bedenkt wat het inkomen van deze studenten bedraagt. Ze komen uit landen als Bosnië, Servië, Moldavië en Oekraïne. Als Europa wil dat zij hier kennis opdoen, die ze in eigen land weer kunnen gebruiken, dan moeten ze ook het visum afschaffen”, zegt De Jager.

Op bezoek bij het muziekfestival Exit in Servië gaf eurocommissaris Olli Rehn (uitbreiding) afgelopen zomer toe dat het „een bureaucratische en prijzige nachtmerrie is om de juiste documenten, tickets, uitnodigingen, vertalingen, etc. te krijgen”. Hij beloofde dat studenten uit Servië het visum van 60 euro gratis zouden krijgen. Op 1 maart beginnen voor de derde maal onderhandelingen tussen de EU en Servië over deze procedure. Met hun demonstraties hopen de jongerenorganisaties druk op die onderhandelingen te zetten.

Voor de andere landen ‘op het Europese continent’ vragen ze een vergelijkbare verlichting van de visumplicht. „Als Europa serieus bezig is met het creëren van een unie, dan moeten de rijke westerse landen de eerste stap zetten door onze buren meer vertrouwen te schenken.”

Lees verhalen ‘uit de visumrij’ op www.needvisa.net. Een petitie tegen het visabeleid staat op www.lymec.org/novisa