Een burn-out zit in je genen

Saar Langelaan onderzocht de persoonlijkheid van mensen met een burn-out. Zij blijken van zichzelf al negatiever ingesteld te zijn dan ‘bevlogen’ werknemers.

Saar Langelaan wilde weten of mensen met een burn-out anders in elkaar zitten dan bevlogen werknemers. (Foto Maarten van Haaff) Saar Langelaan wilde weten of mensen met een burn-out anders in elkaar zitten. Foto Maarten van Haaff Saar Langelaan, promoveert op 16 februari op haar onderzoek naar burn out. Amsterdam, 12 feb 2007. foto Maarten van Haaff Haaff, Maarten van

Hard werken is niet voor iedereen goed. Honderdduizenden Nederlandse werknemers zitten opgebrand thuis. Maar er zijn ook genoeg werknemers die zich op vrijdag met moeite van hun baan losrukken. Hoe kan dat?

Saar Langelaan onderzocht het. Zij promoveert komende vrijdag op haar onderzoek naar burn-out en ‘bevlogenheid’. Bij een burn-out zijn werknemers emotioneel uitgeput, onverschillig tegenover hun werk en hebben ze het gevoel dat ze niet goed presteren. Bevlogen werknemers zijn juist toegewijd, halen energie uit hun werk en kunnen er helemaal in opgaan. Langelaan onderzocht wat de verschillen zijn tussen mensen die hun werk op een van deze twee manieren – die elkaars ultieme tegenpool lijken – beleven. „Ik vroeg me af of mensen die opgebrand zijn anders in elkaar zitten dan mensen die bevlogen zijn in hun werk.” Daarvoor onderzocht zij bijna 600 Nederlandse werknemers.

Wat heb je ontdekt?

„Het bleek dat mensen met een burn-out gekenmerkt worden door een hoge emotionele labiliteit. Dat betekent dat zij de neiging hebben dingen op een negatieve manier te zien. Ze zitten eerder bij de pakken neer. Terwijl bevlogen mensen emotioneel juist relatief stabiel waren, zodat ze beter met gebeurtenissen kunnen omgaan. Ook hadden zij een hoge mate van extraversie. Vrolijke, sociale mensen, die meestal wat actiever zijn.”

Kregen ze die eigenschappen niet juist door hun burn-out, of door hun bevlogenheid?

„Dat is niet waarschijnlijk, want emotionele stabiliteit en extraversie zijn eigenschappen die behoorlijk vastliggen. Ze zijn voor een deel genetisch bepaald. Andere eigenschappen, zoals optimisme of effectiviteit, zijn trouwens wel aan te leren.”

Als persoonlijkheid zoveel uitmaakt, wat heeft werkdruk er dan nog mee te maken?

„Heel veel. Stress op het werk blijft de belangrijkste voorspellende factor voor burn-outs. Persoonlijkheid komt daar alleen maar bij. Maar van dezelfde werkdruk zal de ene persoon sneller een burn-out krijgen dan de andere. Sommige mensen zien werkdruk juist als een uitdaging en raken daar bevlogen van. Dat is vooral als ze op hun werk de nodige ‘hulpbronnen’ hebben. Dat ze kunnen werken wanneer ze willen, collega’s te hulp kunnen vragen en een kopje koffie kunnen drinken wanneer ze willen.”

Als ik dit zo hoor, kunnen werkgevers beter alleen nog maar emotioneel stabiele mensen aannemen.

„Nee! Daar was ik al bang voor, dat men dit onderzoek zo zou interpreteren. Persoonlijkheid is echt geen voorspellende factor voor burn-out. Vergeet niet dat burn-out en bevlogenheid extreme vormen van werkbeleving zijn. Van ongeveer 4 procent van de werkende mensen kun je zeggen dat ze een burn-out hebben en van 12 procent dat ze bevlogen zijn. Daartussen zitten allemaal mensen die ook goed hun werk doen.”

Je hebt ook gekeken naar fysiologische verschillen tussen opgebrande en bevlogen mensen. Wat kwam daar uit?

„Ik heb geen verschillen gevonden. Dat betekent niet dat ze er niet zijn, maar deze uitkomst suggereert wel dat je burn-out beter kunt tegengaan met praten dan met pillen.”

Als je weet dat je een persoonlijkheid hebt die gevoelig is voor burn-out, kun je daar dan iets aan doen?

„Het is belangrijk op tijd te kunnen stoppen, pauzes te nemen, regelmatig te kijken of je alles nog kunnen handelen. Maar belangrijker is dat je werk kiest dat bij je past. Je kunt niet zeggen dat emotioneel labiele mensen bepaalde banen beter niet kunnen nemen. Wel kunnen ze beter een baan kiezen waarbij ze de werkdruk zelf in de hand kunnen houden.”

Ben jij een bevlogen werknemer? Je kunt jezelf online testen op www.schaufeli.com.