Wolfgang Rihm

Wolfgang Rihm

Met kale mokerslagen begint Wolfgang Rihms Dis-Kontur (1974). Rihm was 22 toen hij het componeerde; een angry young man. Bij die eerste slagen voegen zich langzaam méér klappen. Iets later komt het orkest daarbij, in woeste vlagen, met een muziek die lijkt te barsten van agressie.

Met Sub-Kontur (1974), een langzamer stuk van verder vergelijkbaar karakter, vormt het werk haast een tegenpool van het recentere Unbenannt IV (2002/2003), een werk ‘voor orkest met orgel’. De pure brokken energie van de oude werken maken hier plaats voor een zinnelijker, fijnmaziger structuur. De uitbarstingen zijn soms nog even intens (vooral ook van Leo van Doeselaar op het orgel), maar Rihm speelt het spel subtieler, met meer dubbelzinnigheden, lagen en afwisseling.

Hij maakt effectief gebruik van clichés die niet zijn wat ze lijken – een schijnbaar ‘pastorale’ hobo-inzet die ineens een geweldsuitbarsting blijkt in te leiden, of een positieve climax die in de kiem wordt gesmoord. Toch mis je soms wel de overrompelende compromisloosheid van de vroege werken.

Jochem Valkenburg

Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks. Werken van Wolfgang Rihm. (WWE20093)