Een avondje verdiepen met de publieken

Wat doet een televisiekijker na een weekendje schaatseuforie?

Die zoekt verdieping op Nederland 2. En ziet daar de plasfles van Arie Ribbens passeren.

De wat?

De urinefles van Arie Ribbens. Tien filmde de carnavalskwikstaart in zijn camper. Dubbelgevouwen in een hoogslaper toverde hij de fles tevoorschijn.

Het fragment werd uitgezonden bij There’s no business like showbusiness. Dat werd herhaald en becommentarieerd door De wereld draait door. En die beelden waren weer voer voor Max & Martine gisteravond. Streng zei Martine van Os dat Ribbens „belachelijk” werd gemaakt. „Hoe vind je dat, Arie?”

Televisie als Droste-cacaobusje.

Zo houden de televisiemakers elkaar fijn bezig. Ook bij het publieke Nederland 2, bedoeld voor achtergronden en verdieping, cultuur en zingeving. Een knieval voor kijkcijfers? Is het zo kwakkelen met het zorgenkindje van de nieuwe zenderindeling?

Mogelijk was het tijdstip er debet aan. Informatiejunks kijken om zes uur naar Het Journaal en Eén vandaag. En dat zit, gek genoeg, op familienet Nederland 1.

Het verdiepende net weer ingeschakeld voor de actualiteiten van Netwerk. De rubriek had drie items in een half uur gepropt, Nova deed er later vier in 35 minuten. Actualiteiten volgens de beproefde sandwichformule. In Netwerk een stukje schaatsen en schokkend straatgeweld, terwijl Nova versleten Brabantse bussen afwisselde met belletje trekken bij ministerskandidaten. Verschrikt blikte Jacqueline Cramer (Milieu?) de camera in: „Mogen alstublieft die lichten uit?”

Achtergronden vooruit, maar verdieping nee.

Daarvoor waren we aangewezen op Tegenlicht, dat aan een adembenemende reeks bezig is. Met het tweeluik over God in Amerika en het exclusieve portret van Jos de Putter over de vergiftigde Aleksander Litvinenko. Alleen bracht de VPRO-rubriek juist gisteravond Saddams proces waar Canvas de avond ervoor mee kwam. Het was een terugblik op het proces van de eeuw. Filmmaker Esteban Uyarra sloeg zijn tenten op bij het tribunaal en sprak met alle betrokken partijen. De ‘ragfijne reconstructie’ werd het niet. Maar het was onthutsend te zien hoe Saddam zich in zijn slachtofferrol wurmde en belanghebbenden de procesgang „met realpolitik” bevuilden. Drie advocaten werden vermoord en de toeschouwers maalden er niet om. „Saddam moet worden opgegeten.”

Groot was de schok toen we na Nova in het Bossche carnavál belandden voor die andere verdiepende documentaire op Nederland 2. Carnavalsvrouwen van regisseuse/fly on the wall Anne Marie Borsboom. Ze portretteerde zes vrouwen die het volksfeest aangrijpen om „de vrijheid te nemen die vrouwen in de stad elke dag hebben”. Een juweeltje dat op prime time niet had misstaan. Met fijne citaten en nog mooiere beelden. Een NRC-lezer die zich uitdost als Tsjechovs dame met het hondje omwille van de aanspraak. Co (96) die in bontjas met breezer swingt op straat. En zieke Riet die zich zit te verbijten op de bank terwijl de zussen feestvieren.

Daarmee was het avondje verdieping nog niet ten einde. Tot ver na middernacht – waarom toch altijd zo laat! – liet VPRO’s Import een Iraakse journalist vertellen hoe hij ten onrechte opgesloten had gezeten in de Abu Ghraib-gevangenis. Veelbelovend, maar het was te veel, veel te veel!

De videorecorder deed zijn werk. Netcoördinator, nee, verscheep mij niet van de oorlog in Irak naar ’t carnaval in Den Bosch en dezelfde avond weer terug!

Nederland 2, propzender. Een gemiste kans.

Reageer op deze column via www.nrc.nl/ogen