Campagne tegen dikte miste doel

Een jarenlange campagne tegen dik worden (‘Maak je niet dik!’) heeft mensen hooguit iets meer gemotiveerd om niet te dik te worden. Maar mensen kregen wat minder het idee er iets tegen te kunnen doen.

Dat concludeert onderzoekster Birgitte Wammes, die morgen aan de Erasmusuniversiteit in Rotterdam promoveert op een evaluatie van de campagne die het Voedingscentrum vanaf 2002 tot in dit voorjaar voert in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid.

Wammes evalueerde het effect van de eerste drie jaren van de campagne. En ze testte een onderdeel, het propageren van de ‘balansdag’. Die houdt in dat na een dag van te veel eten iemand de volgende dag bewust mindert, zonder dat direct diëten te noemen en zonder maaltijden over te slaan. Tussendoortjes worden afgeraden, vezelrijke, laagcalorische voedingsmiddelen en meer bewegen aangeraden.

Details over de aanpak staan op websites en in folders. Slechts weinig mensen blijken na tv-commercials of radiospotjes die detailinformatie aan te vragen. „Dat was wel de bedoeling van de campagnemakers,” zegt Wammes. „Ruim tweederde van de mensen kende de campagne, maar slechts vijftien procent van hen kende de brochure of de website met inhoudelijke informatie.” Verder bleek dat mensen weinig vertrouwen hebben in hun vaardigheden om op gewicht te blijven. Bovendien schatten zij het risico om zwaarder te worden te laag in. Die onderschatting was na de campagne zelfs iets groter.

Wammes: „Dat kan bijvoorbeeld komen door de tv-spotjes, waarvan het effect van tevoren niet was getest. Er is een spotje uitgezonden met een gestileerd figuurtje dat met geanimeerde, heftig bewegende armpjes heel veel eten naar binnen werkte en snel dik werd. Mensen die dat zien kunnen denken: dat geldt niet voor mij, want ik eet niet zo veel.”

Meer dan 85 procent van de ondervraagden had al voor de campagne het heilige voornemen om goed op het eigen gewicht te letten, blijkt uit Wammes’ onderzoek. Wat valt daar nog aan te verbeteren? Wammes: „Ik zeg niet dat voorlichtingscampagnes via massamedia helemaal zinloos zijn, maar je moet ze wel aanvullen met advies op maat, of coaching, of lokale bijeenkomsten. Het moet dus interactiever. Daar is nog winst te behalen. Je kunt er draagvlak mee creëren onder de bevolking.”