Rijksambtenaar is best betaalde binnen overheid

Morgen demonstreren in Den Haag rijksambtenaren. Ze willen ruim 5 procent extra loon, veel meer dan andere bonden vragen.

Rijksambtenaren vinden dat ze te weinig verdienen. Ze eisen een loonstijging van niet minder dan 5,25 procent voor dit jaar. Dat is veel meer dan waar werknemers in andere sectoren dit jaar kans op hebben. De vakbonden hebben namelijk afgesproken om niet meer dan 3 procent extra loon te vragen.

„Het Rijk loopt achter, dat moet rechtgezet worden”, licht Jan Willem Dieten van ambtenarenbond Abvakabo de hoge looneis toe: „Wij willen honderd euro compensatie voor hoge ziektekosten, een volledige dertiende maand en 2,5 procent extra loon”.

Klopt die beloningsachterstand van rijksambtenaren ten opzichte van andere sectoren? Niet als het om de overheid gaat, stelt Wiemer Salverda van de Universiteit van Amsterdam. Rijksambtenaren zijn binnen de overheid juist het beste af, blijkt uit zijn onderzoek (samen met twee anderen) naar de beloning van ambtenaren. „Leraren hebben meer reden tot klagen, hun lonen blijven duidelijk achter bij die van andere ambtenaren”, zegt Salverda. Zijn eigen werkgever, de universiteit, beloont ook relatief slecht.

Als het aan demissionair minister Remkes (Binnenlandse Zaken, VVD) ligt, krijgen de rijksambtenaren niet meer dan 2 procent extra. Een woordvoerder van de minister wijst er op dat de rijksambtenaren eind 2005 al zijn gecompenseerd voor hogere ziektekosten. „Maar toen kregen we niet genoeg, en de ziektekostenpremies vallen hoog uit”, zegt Dieten.

De opstelling van Remkes en de bonden leidt ertoe dat er al sinds november geen schot in het cao-overleg zit. Morgen hebben de betrokken vakbonden een demonstratie op het Malieveld georganiseerd, waarbij ze rekenen op een opkomst van duizenden rijksambtenaren.

Verdienen rijksambtenaren dan slechter dan hun collega’s in het bedrijfsleven? Salverda heeft ook een vergelijking gemaakt tussen de overheid en de marktsector. Dat is lastig, onder andere omdat ambtenaren gemiddeld ouder en hoger opgeleid zijn dan hun collega’s in de marktsector – daardoor lijkt het al snel alsof ambtenaren meer verdienen. Oververtegenwoordiging van vrouwen en deeltijdwerkers bij de overheid zorgt ervoor dat de gemiddelde beloning lager uitvalt, maar dit tegengesteld effect is kleiner.

Rekening houdend met deze verschillen, blijkt het loon van rijksambtenaren 3,6 procent minder te zijn dan bij vergelijkbare functies in de marktsector. Het lagere loon geldt alleen voor mannen, vrouwen zijn bij het Rijk beter af.

Tegenover iets minder loon staan ook voordelen. Zo krijgt een rijksambtenaar ouderschapsverlof voor 75 procent doorbetaald. De ambtenaar kan hiervoor een kwart van de gewerkte uren opnemen. In veel marktsectoren is het ouderschapsverlof onbetaald.

Ondanks het lagere loon zijn rijksambtenaren bijzonder tevreden met hun werkgever. In het jaarlijkse onderzoek van tijdschrift Intermedair naar de 50 meest favoriete werkgevers van Nederland komt het Rijk vier keer voor. Hoogste notering: het Ministerie van Buitenlandse Zaken, op plaats 15, gevolgd door de Belastingdienst op plaats 20. Verrassend genoeg doen juist veel belastingambtenaren mee met de acties.

Voorlopig lijkt er geen cao-akkoord in zicht. Donderdag overleggen de vakbondsbestuurders over verdere acties. „Het is onontkoombaar dat de burger daar last van krijgt”, zegt Dieten.

`