Poetin haalt uit

De Russische president Poetin heeft zaterdag zijn gemoed gelucht in een toespraak tot de internationale defensiegemeenschap in München die nog lang zal nadreunen. Het was ‘maar’ een conferentie, zei Poetin, dus kon hij zeggen wat hij ècht dacht.

Volgens sommigen leidde dat tot de „meest confronterende” toespraak die ooit van hem was vernomen. De spanning met Rusland over NAVO-activiteiten in voormalig Oost-Europa is erdoor opgelopen.

De Verenigde Staten werden door Poetin beschuldigd van hypocrisie en het ‘in ieder opzicht z’n grenzen te buiten gaan’. Het ‘negeren van het internationale recht’ door de Verenigde Staten zorgt ervoor dat ‘niemand zich zeker voelt’ en is ‘buitengewoon gevaarlijk’. Daardoor zal ‘een nieuwe wapenwedloop’ ontstaan, aldus Poetin. Ook zal het landen ertoe aanzetten eigen massa vernietigingswapens te ontwikkelen.

Ook als dergelijke woorden ‘maar’ op een studiecongres worden gehoord, moeten ze serieus genomen worden, zeker als ze door het Russische staatshoofd worden uitgesproken.

Europa is het afgelopen jaar bij herhaling geconfronteerd met Russische machtspolitiek op het gebied van gasleverantie en energiewinning. Het is duidelijk dat Rusland zich weer wil manifesteren als grootmacht. De grote buurman kwalificeert intussen nauwelijks als democratie, wordt autoritair geleid, vergroot de greep van de staat op de eigen markteconomie en wordt almaar welvarender en machtiger.

Voor de Europese Unie en dus voor Nederland is dat de politiek meest relevante ontwikkeling op het eigen continent. Als Poetin spreekt dient Europa enorm goed op te letten wat er gezegd wordt, en hoe.

Met een Amerikaanse president verzwakt door Irak en de NAVO militair gebonden in Afghanistan, greep Poetin zaterdag z’n kans. Voor Moskou is het kennelijk niet langer acceptabel dat de Verenigde Staten nu als enig overgeblevene de positie van supermacht innemen en zich dito vrijheden permitteert.

Europa werd specifiek gewaarschuwd voor de gevolgen van de aanleg van Amerikaanse raketinstallaties in Polen en Rusland. Poetin suggereerde dan ook zo’n arsenaal te zullen aanschaffen. De uitbreiding van de NAVO is voor Rusland een ‘serieuze provocatie’ die het wederzijdse vertrouwen uitholt. Dat is vaker gezegd. Alleen kan dat niet straffeloos worden herhaald zonder ooit consequenties te krijgen.

Kennelijk is Poetin voldoende zeker van de positie van Rusland in de wereld om nu zo van leer te kunnen trekken. De reacties waren verbaasd en onthutst. De Amerikaanse minister van Defensie Robert Gates zei ter plaatse dat ‘één Koude Oorlog wel genoeg’ is. Dat kan rustig worden onderstreept. Tegelijk is duidelijk dat Poetin met z’n klacht over de Amerikaanse dominantie in de wereld een gevoelige snaar heeft geraakt.

De wereld zal met Rusland steeds meer rekening moeten houden.