Hoofdpijn Van Geel door zeeschepen

Het saneren van de Otapan kost het dubbele van wat staatssecretaris Van Geel verwachtte.

Het is het derde zeeschip waarbij de aanpak faalt.

Otapan, Sandrien en Probo Koala. Drie namen van zeeschepen en evenzoveel hoofdpijndossiers voor staatssecretaris Pieter van Geel (Milieu, CDA). De overeenkomst in de dossiers: het ministerie van VROM faalde in toezicht en aanpak, en de belastingbetaler betaalt de rekening.

1De Probo Koala mocht afgelopen zomer tegen de regels in met zijn giftige lading Nederland verlaten. Later werd het gif gedumpt in Ivoorkust. Advocaten van Ivoriaanse slachtoffers komen met rechtszaken, mogelijk ook tegen Nederland. In Nederland onderzoekt Justitie of er strafbare feiten gepleegd zijn rond het vertrek van de Probo Koala.

2De Sandrien werd in 2001 aan de ketting gelegd om te voorkomen dat het op een sloopstrand in India belandde. Het wordt in opdracht van VROM in Amsterdam gesloopt. De kosten zijn opgelopen tot drie miljoen euro. Bij de asbestsanering en de sloop zijn allerlei milieuregels overtreden, bleek uit onderzoek van deze krant.

3Nu dan weer de Otapan. Ook dit schip werd aan de ketting gelegd om vertrek naar India te voorkomen. VROM werkte, na de Sandrien, graag mee aan de sloop van de Otapan in Turkije. Ook hier maakte VROM fouten. Zo gaf het ministerie in 2006 exportpapieren af waarop stond dat slechts 1000 kilo asbest aan boord was. VROM wist echter dat het om veel meer ging. Justitie onderzoekt ook dit dossier.

Sinds 2002 weet VROM ook dat de asbestsanering van de Otapan zeker 2,7 miljoen euro zou kosten. Toch verlaagde VROM de verplichte bankgarantie, die de eigenaar bij export moet afgeven aan VROM. De bankgarantie diende VROM de gelegenheid te bieden om het schip zonodig op kosten van de eigenaar te saneren. Waren de richtlijnen gevolgd, dan had de eigenaar een bankgarantie moeten geven van 3,8 miljoen euro. VROM besliste dat 211.000 euro genoeg was, omdat anders de eigenaar zou weigeren het schip te exporteren.

Toen de Turkse regering ontdekte dat er meer asbest in het schip zat dan op de exportpapieren stond, moest VROM volgens Europese regels het schip terugnemen en zelf saneren. Nu de kosten oplopen, blijkt hoe fout het was om de bankgarantie te beperken.

Van Geel meldde vorige week in een brief aan de Tweede Kamer rekening te houden met een kostenpost van 4,5 miljoen euro. Dat betreft alleen de recente kosten. Zijn ministerie betaalde in 2002 ook al eens 560.000 euro voor een asbestsanering van de Otapan. De kosten lopen dus op tot boven vijf miljoen euro. Daar kan Van Geel dan wel de bankgarantie van twee ton van aftrekken.

Al met al zijn de kosten inmiddels twee keer zo hoog als de 1,5 tot twee miljoen euro die de staatssecretaris in oktober aan de Kamer meldde. Pikant is dat op dat moment intern bij VROM al bekend was dat het wel 3,9 miljoen euro kon worden.

De staatssecretaris zegt zijn uitgaven te willen verhalen op de vorige, Mexicaanse eigenaar, Basilisk. De kosten zullen dus nog oplopen. Basilisk heeft al laten weten niets te zullen betalen.

Het saneren van het asbest in de Otapan begint deze maand. Anders dan bij de Sandrien zal sprake zijn van een „verscherpt toezicht” op de naleving van de milieuregels, belooft de staatssecretaris.

Lees de brief van staatssecreataris Van Geel aan de Tweede Kamer over de Otapan op: www.vrom.nl/pagina.html?id=16541