Getouwtrek binnen NAVO over versterking troepen

Wat gebeurde er deze week rond de missie in Uruzgan? Amerikanen schieten richting Pakistan tegen oprukkende Talibaan.

Soms lijkt het alsof het langverwachte lente-offensief van de Talibaan in Afghanistan al is begonnen. Bij een grote gevechtsactie in Uruzgan, waarbij meer dan 200 Nederlandse en Afghaanse militairen werden ingezet, zijn het afgelopen weekeinde twintig vijandige strijders gedood. In Musa Qala, het stadje in Helmand dat vorige week door de Talibaan werd heroverd, heeft zich inmiddels een strijdmacht van 300 man Talibaan verzameld. Volgens de gouverneur van Helmand, Assadulah Wafa, zijn er de afgelopen tijd zeker 700 niet-Afghaanse strijders vanuit Pakistan naar de provincie gekomen, voornamelijk uit Tsjetsjenië, Oezbekistan, China en Pakistan.

Verder ondernamen Amerikaanse troepen in het Oosten van Afghanistan deze week de ongebruikelijke stap om met artillerie richting Pakistan te schieten. Dit om de voortdurende instroom van strijders vanuit het grensgebied Waziristan, waarover de Pakistaanse overheid zo goed als geen controle heeft, te hinderen.

Vooral de situatie in Helmand is dreigend. Volgens inwoners van Musa Qala zijn 1.500 mensen de stad ontvlucht, uit vrees voor verder geweld. Een inwoner vertelde aan persbureau Reuters hoe Talibaan-strijders loopgraven aanlegden en landmijnen plaatsten. Volgens lokale Afghanen besloten de Talibaan Musa Qala in te nemen nadat een broer van de lokale Talibaan-commandant Mullah Ghafour was omgekomen bij een NAVO-luchtaanval. Ghafour zelf werd kort na de inname ook door een luchtaanval gedood. Gouverneur Wafa denkt dat de nieuwe strijders naar Helmand zijn gekomen voor een aanval op de Kajaki-dam in de Helmand-rivier. Het zou de bedoeling zijn om samen met Al-Qaeda de verwaarloosde dam, waarvoor de NAVO een groot rehabilitatieprogramma is gestart, te vernietigen.

Inmiddels gaat binnen de NAVO het grote touwtrekken over het zenden van meer NAVO-troepen naar het zuiden en oosten van Afghanistan door. De Amerikanen hebben aangekondigd 3.000 man extra te sturen, de Polen komen met 1.000 over de brug en ook de Britten zenden meer gevechtseenheden – door dit alles zal de totale sterkte van de NAVO-operatie ISAF binnenkort 35.000 militairen bedragen. Maar zoals op een informele NAVO-top in Sevilla deze week wederom bleek, is bij de meeste Europese NAVO-landen de animo om deze voorbeelden te volgen, uiterst gering. Onder andere de Amerikaanse minister van Defensie Robert Gates en de nieuwe NAVO-opperbevelhebber John Craddock deden deze week weer dringende oproepen aan de NAVO-partners om meer troepen naar het oosten en zuiden te sturen, omdat het, in de Amerikaanse visie, dit jaar erop of eronder is in de strijd tegen de Talibaan.

Naarmate de Amerikaanse druk toeneemt, worden er in de NAVO ook steeds duidelijker kritische geluiden gehoord, dat er geen strikt-militaire oplossing bestaat voor de opstand in Afghanistan. „De Russen hadden wel 100.000 man troepen in Afghanistan, maar ze hebben niet gewonnen”, aldus de Duitse minister van Defensie, Franz Josef Jung. Zijn Franse collega Michèle Alliot-Marie riep de NAVO op haar doelstellingen in Afghanistan duidelijker te formuleren – een verwijzing naar de ook aan Nederlandse kant bestaande vrees dat de integrale benadering van vechten én ontwikkelen steeds verder plaats maakt voor een ‘gewone’ anti-guerrillaoorlog. Jaap de Hoop Scheffer zei deze week dat het nog wel tot 2009 kan duren voordat de „de ruggegraat van het verzet gebroken is”, en Afghanistan „op weg naar vrede gaat”.

Lang voor die tijd, op 1 augustus 2008 namelijk, loopt de afgesproken termijn van de Nederlandse militaire aanwezigheid in Uruzgan af. Demissionair minister van Buitenlandse Zaken Bot was deze week op pad in Oslo, om de Noren te bewegen ons daar te zijner tijd te vervangen, of eventueel al vóór die tijd naar Uruzgan te komen. Die aflossing kan in ieder geval slechts gedeeltelijk zijn – Noorwegen heeft een kleinere krijgsmacht dan Nederland. Of Nederland zich volgend jaar – tegen druk uit Washington en van de NAVO in – uit Uruzgan kan terugtrekken, lijkt een van de grote uitdagingen van het volgende kabinet-Balkenende.