De tijd van alleen maar luisteren is voorbij

In een honderd punten tellend ‘presidentieel pact’ heeft Ségolène Royal, kandidate voor het Franse presidentschap, gisteren duidelijk gemaakt hoe ze Frankrijk de komende jaren wil veranderen.

Met een twee uur durende rede in de Noord-Parijse voorstad Villipinte heeft Ségolène Royal gisteren geprobeerd haar kwakkelende campagne voor de presidentsverkiezingen van 22 april (eerste ronde) en 6 mei uit het slop te halen. Ze zei dat ze het land alles zal geven, wat ze ook haar vier eigen kinderen heeft gegeven. Foto AFP French Socialist Party presidential candidate Segolene Royal delivers a speech during a political rally as she campaigns in Villepinte February 11, 2007. REUTERS/Jacky Naegelen (FRANCE) REUTERS

Medestanders én tegenstanders zagen er naar uit: eindelijk heeft Ségolène Royal een programma voor de Franse presidentsverkiezingen over twee maanden. Twee uur deed de linkse kandidate er gisteren in het Noord-Parijse congrescentrum in Villepinte over om haar ideeën te ontvouwen. Een ‘presidentieel pact’ met 100 voorstellen – tien minder dan haar voorbeeld Mitterrand in 1981. Op de eerste plaats: jaarlijks tien procent meer budget voor innovatie en onderzoek. Op nummer 100: een pardonregeling voor illegalen.

De presentatie gaat niet gepaard met grote gebaren. Twee uur staat Royal bijna onbeweeglijk achter haar spreekgestoelte. In een felrood mantelpak tegen een wit filmdoek. Het woord socialisme vermijdt ze, maar ze doet veel sociale beloften. De pensioenen gaan omhoog, net als de uitkeringen en het minimumloon.

Af en toe bereikt ze een passage die emotionele nadruk vergt. Dan vouwt zij haar armen en opent haar handen, beheerst, op schouderhoogte. Of drukt een gebalde vuist tegen haar middenrif. Dan zegt ze dat zij Frankrijk álles zal geven wat ze ook haar vier eigen kinderen heeft gegeven. Dat onderwijs het allerbelangrijkste is voor de samenleving. Dat Europa Afrika nu écht moet gaan helpen. Dat het afgelopen moet zijn met de vernederingen die vrouwen, werklozen, immigranten en jongeren in het dagelijkse leven ondergaan. Ze praat veel over jongeren. Applaus. Gejuich. „Goed zo Ségolène”, zegt Didier (29) in de zaal, steeds harder naarmate ze langer spreekt. Wat hij nu eigenlijk het beste vindt? „Ziet u met hoeveel overtuiging zij spreekt? Zij maakt het beste in Frankrijk los.”

Royal belooft vooral meer ‘rechtvaardigheid’. Daar wordt Frankrijk sterker van, ook economisch, zegt ze. Wat de maatregelen precies inhouden, lijkt nauwelijks van invloed op de overwinningsstemming bij de 10.000 socialistische aanhangers die naar Villepinte gekomen zijn. Zelfs als Royal alleen ‘vrijheid, gelijkheid, broederschap’ zegt, onderbreken de fans haar met minutenlang gezang. De kandidate oogst het enthousiasme roerloos, bijna alsof ze het ondergaat. Af en toe glimlacht zij.

Bij de volgende serie voorstellen begint ze weer met die ene zin: „Ik heb naar u geluisterd.” Dat is haar geheim. Fransen zeggen vaak dat er niet naar hen geluisterd wordt. Ségolène Royal en andere partijprominenten zijn nu al weken op pad om te luisteren. Volgens haar woordvoerders deden 700.000 Fransen mee aan 6.500 debatten. In een maand oogstte Royal 135.000 inzendingen op internet.

Dat heet een ‘participatieve campagne’. En zeg niet dat het een communicatiestrategie is. „Er gebeurt echt iets in het land”, zegt Véronique Chamet (26), die een sticker draagt met een populaire leuze uit de ‘Ségosphère’: Eis je plaats op in het debat. „Wat zij nu zegt, weerspiegelt hoe dan ook wat de mensen ervan vinden.” Zo krijgen de Franse campagnes vorm: terwijl haar concurrent Nicolas Sarkozy zich presenteert als sterke man, wil Ségolène Royal de spreekbuis zijn van een volksbeweging.

De afgelopen weken bleek de ‘methode’ van Ségolène Royal kwetsbaar. Volgens haar tegenstanders verhult ze een gebrek aan eigen opvattingen. De kritiek nam toe doordat Royal onhandige opmerkingen maakte. In China begon ze niet over de mensenrechten, maar prees de „efficiëntie” van de Chinese rechtspraak. In Canada sprak ze zich uit voor de soevereiniteit van Quebec. Terug in eigen land maakte ze het goed door – vertrouwelijk – tegen de premier van Quebec te zeggen dat Fransen het ook geen bezwaar zouden vinden als Corsica onafhankelijk zou worden. Pech: de ‘premier van Quebec’ bleek een Franse imitator, die zijn telefoongesprek met Royal later uitzond.

In Royals kamp is het onrustig. Kanonnen uit haar partij voorspellen anoniem aan journalisten dat zij het zal afleggen tegen de geoliede campagnemachine van Sarkozy. De onrust is zichtbaar in de peilingen, waarin Royal de laatste weken achter raakt op Sarkozy. In de Franse media wordt gespeculeerd over de opkomst van een ‘derde man’, centrumpoliticus François Bayrou.

De bijeenkomst in Villepinte moet een einde maken aan de ‘turbulentie’ rond Royal. „Vandaag zullen we het keerpunt bereiken”, zegt een van haar adviseurs, Christophe Caresche, wethouder in Parijs. Het luisteren is niet voorbij, maar vanaf nu wordt haar campagne klassieker: de kandidate doet beloften, die de tegenstanders bekritiseren en zij verdedigt. Haar ‘presidentieel pact’ heeft zijn eerste kritiek binnen: te duur.

Het manifest van Royal is te lezen op: www.desirsdavenir.org