Vliegheffing is ‘ordinaire belasting’

De nieuwe regering heeft in haar akkoord een heffing op vliegtickets opgenomen. Reisorganisaties vinden dat zo alleen de schatkist wordt gevuld, milieugroepen willen heel andere stappen.

Lolke van der Heide

Reisorganisaties en milieugroeperingen hebben geen goed woord over voor het plan van de nieuwe regering om een belasting op vliegtickets in te voeren. De stap zal voor zover nu bekend weinig bijdragen aan vermindering van broeikasgassen, denkt GreenSeat, een organisatie die zich inzet voor klimaatneutraal vliegen. Reisbrancheorganisatie ANVR deelt die mening en spreekt over een „ordinaire belastingmaatregel”. De aanstaande regeringspartij ChristenUnie noemt die opstelling „voorbarig”.

In het coalitieakkoord van CDA, PvdA en ChristenUnie staat dat de regering streeft naar een „kosteneffectieve mix van maatregelen om reductie van CO2-emissies te realiseren”. In de financiële verantwoording is een inkomstenpost „vliegticketbelasting” opgenomen van 350 miljoen euro op jaarbasis. In het akkoord staat ook niet hoe hoog de heffing per passagier zal zijn; ANVR gaat ervan uit dat het neerkomt op een gemiddelde van 24 euro.

„Het milieu wordt gebruikt als alibi voor een belasting die de staatskas in vloeit en geen enkel direct effect heeft op het milieu”, zegt Niels Korthals Altes van GreenSeat. Hij denkt dat de ticketbelasting ook niet tot meer bewustwording onder reizigers zal leiden. „Het is naïef om te denken dat mensen minder gaan vliegen als dat een tientje duurder is”, zegt Korthals Altes, „automobilisten zijn ook niet minder gaan rijden door het kwartje van Kok.” Veel beter zou zijn om compensatie bij vliegreizen verplicht te stellen, overeenkomstig het model van GreenSeat zelf. De milieuorganisatie biedt consumenten de mogelijkheid de schadelijke uitstoot van hun vliegreizen te compenseren via een vrijwillige bijdrage aan duurzame energieprojecten en de aanplant van bossen.

GreenSeat vreest dat de belastingheffing van de regering nadelig zal uitpakken voor haar compensatieprogramma. Korthals Altes: „Want consumenten willen natuurlijk niet twee keer betalen.”

De ANVR vindt dat Nederland te veel vooruitloopt op komende internationale maatregelen. De Europese Commissie wil vanaf 2011 het vliegverkeer onderbrengen bij de emissiehandel (ETS). Dit systeem bevoordeelt maatschappijen die vliegen met milieuvriendelijker toestellen. ANVR is voorstander van de ETS, „hoewel dit zal leiden tot een hogere ticketprijs”, zegt de vereniging in een verklaring. „Door ongericht alle tickets te belasten worden maatschappijen in het geheel niet gestimuleerd te investeren in zuiniger en schonere vliegtuigen.”

Ook het Platform Nederlandse Luchtvaart (PNL), een onafhankelijke organisatie onder voorzitterschap van Benno Baksteen, heeft weinig op met de luchtvaartplannen van de komende regering. Volgens PNL zal de heffing niet leiden tot de komst van efficiëntere vliegtuigen. „De reden is dat de sector van nature gedreven is zo zuinig mogelijk te vliegen, zelfs als de brandstof gratis zou zijn. Hoe minder kerosine vliegtuigen verbruiken, hoe meer betalende lading kan worden meegenomen. Een heffing maakt vliegen dus alleen duurder en heeft slechts een dempend effect op de vraag naar luchtvaart”, stelt PNL. De organisatie ziet in de emissiehandel van de Europese Unie de „enige zinvolle maatregel voor het milieu”.

Tineke Huizinga-Heringa, Tweede Kamerlid voor de ChristenUnie en milieuwoordvoerder namens haar fractie, zegt de afwijzing van de ticketheffing door de reis- en milieuorganisaties voorbarig te vinden. „De komende tijd zal het regeerakkoord nog verder moeten worden uitgewerkt. Ik ga ervan uit dat het uitgangspunt van het nieuwe kabinet is dat milieuheffingen ook worden gebruikt om het milieu te verbeteren.” Maar Huizinga geeft toe de details van de akkoord niet paraat te hebben. „Ik durf hier ook geen keiharde uitspraak over te doen.”