Taalverbetering (2)

De eindtermen voor het vak Nederlands in het voortgezet onderwijs verhinderen op geen enkele manier dat leerlingen niet goed zouden hoeven leren spellen. Zij moeten immers in het kader van hun schoolexamens betogen, beschouwingen en uiteenzettingen schrijven in correct Nederlands, en dus ook in correcte spelling. Goed spellen leer je niet zonder goed onderwijs en het is de neerlandicus die voor dat onderwijs zorg dient te dragen. Tot zover kan ik me vinden in Pricks puntige column. Wat hij te berde brengt over het centraal examen raakt echter kant noch wal. Dat centrale examen toetst geen schrijfvaardigheid, en trouwens ook geen literatuur en geen mondelinge vaardigheid. De eerste drie onderdelen worden door de school zelf getoetst en bepalen voor een deel het eindexamencijfer. Het laten maken van een geleide samenvatting is in het huidige examen geen proef in schrijfvaardigheid, maar een onderdeel van leesvaardigheid. Naast een samenvatting maken (en dat vergeet Prick), moeten leerlingen op het examen intelligente vragen beantwoorden die te maken hebben met analyseren, interpreteren en beoordelen van teksten. En dat is zeker niet voor alle leerlingen een eitje is. De samenvattingsopdracht is slechts één van de vele vraagtypen die bij het toetsen van tekstbegrip mogelijk zijn en die in het examen worden aangeboden. Hij kan dan ook niet zo maar vergeleken worden met de samenvattingsopgave van vóór de Tweede Fase.

Goede docenten leiden hun leerlingen niet op voor een bepaald vraagtype, maar bekwamen de leerlingen in het goed analyseren e.d. van teksten op niveau. Overigens, juist omdat die leesvaardigheid op verschillende manieren getoetst kan worden, hoeft die samenvattingsopgave er van mij niet per se in te blijven. Het samenvatten is een studievaardigheid die al in de vierde klas of nog eerder nog moet worden beheerst, bijvoorbeeld om verslagen van artikelen en werkstukken te kunnen maken, spreekbeurten te houden etc.

Als we dan toch op zoek zijn naar een verbetering, voer dan, naast een centraal examen leesvaardigheid (zonder samenvatting), een extra centraal examen schrijfvaardigheid in (met veel aandacht voor spelling), en, nog mooier: draai eerste en tweede correctie om en laat het examenwerk beoordelen door een neutrale deskundige! Je zult eens zien hoe snel het dan met de spelling, het structureren van betogen en de vaardigheid in het argumenteren vooruit gaat.

    • Lia Zwerk
    • Lerares Nederlands