‘Een goede foto is als een mooie zin’

Volgens de Amerikaan Spencer Platt, winnaar van de World Press Photo, moet een fotograaf de wereld magisch maken. „Dat doe je ook door een boek van Dostojevski te lezen.”

Spencer Platt Foto Erica Sashin Sashin, Erica

„Het was een lucky shot.” Vanuit New York reageert Spencer Platt (36), fotograaf bij Getty Images, via de telefoon bescheiden op het nieuws dat hij de winnaar is van de World Press Photo 2006. Hij vertelt dat hij eigenlijk heel moe was op het moment dat hij het beslissende beeld maakte. „We liepen al de hele middag door de brandende zon toen ik ineens die auto zag.” De foto, van 15 augustus vorig jaar, toont een aantal Libanezen die door een verwoeste woonwijk rijden in Zuid-Beiroet, vlak na de Israëlische bombardementen. In hun glimmende rode cabriolet lijken ze, verscholen achter hun hippe zonnebrillen en de verwoeste omgeving met mobiele telefoons fotograferend, op een stelletje ongeïnteresseerde ramptoeristen die even een blik werpen op een oorlog die hen niet schijnt te raken.

De dag dat Platt met zijn vertaalster door de wijk liep was er een staakt-het-vuren uitgeroepen tussen Israël en Hezbollah. „Het was de eerste dag dat inwoners naar Zuid-Beiroet konden terugkeren. Er stroomden zeker meer dan 10.000 mensen de wijk binnen. Vanuit mijn ooghoek zag ik ineens die glimmende wagen. Ik pakte mijn camera en maakte een serie van vier, vijf foto’s. Op alle beelden stond steeds iemand in de weg, behalve op één. En die was raak.”

De jury van World Press Photo koos ondermeer voor het beeld van Platt omdat het, in de woorden van het Nederlandse jurylid Jerry Lampen, iets anders is „dan het stereotiepe beeld van weer een dode.” Platt maakte een gelaagd beeld waarbij niet meteen duidelijk is wat er aan de hand is. Het toont, volgens Lampen, „zowel de waanzin van de oorlog als ook de waanzin van het gedrag van mensen in die oorlog.” Toch wil Platt geen oordeel vellen over de mensen die hij fotografeerde. „Ze zijn overduidelijk rijk en zien er verwend uit maar ik weet zeker dat ook zij omgekomen familieleden hebben. Iedereen in Libanon, of het nu arme shi’iten zijn of rijke christenen, is geraakt door oorlog.”

Volgens Platt, die nog niet eerder in Libanon was geweest, toont de foto de twee uitersten van het land. „Er zijn veel rijken en sjieke clubs waar de BMW’s voor de deur staan, maar er is ook het voortdurende conflict met Israël. En die twee lopen naadloos in elkaar over.”

Platt, die Engels studeerde aan de Clark University in Massachusets, is ruim tien jaar fotojournalist. Sinds 2000 werkt hij voor Getty Images. Al van jongs af aan wist hij dat hij graag iets in de journalistiek wilde doen. Maar fotografie was niet zijn grote liefde. „Ik wilde het liefst schrijver worden en reportages maken. De Poolse journalist Ryszard Kapuscinski, die net is overleden, is mijn grote favoriet. Hij heeft historisch besef en integreert literatuur met journalistiek. Voor een goed verhaal moet je als schrijver ‘een ziel’ hebben en dat uitdragen in wat je observeert.”

Hetzelfde geldt voor fotografen, meent Platt. „Je moet de wereld magisch maken. Dat doe je niet door alleen een fotografieopleiding te volgen maar door ook Dostojevski te lezen.”

Zelf probeert Platt zoveel mogelijk zijn kennis van de wereld en zijn gevoeligheid voor menselijke verhoudingen te gebruiken in de fotografie. Hij noemt als voorbeeld zijn foto van een oude man die op het terrein van Ground Zero naar een foto van de Twin Towers kijkt. „Ik stel me voor dat hij al die tijd in New York heeft gewoond en met een inmens gevoel van verlies naar deze foto kijkt. Die verslagenheid staat ook symbool voor de richting die ons land opgaat. We zijn in oorlog en hebben zo ontzettend veel verloren.”

Platt, die over de gehele wereld heeft gefotografeerd en in veel conflictgebieden is geweest, ziet zichzelf niet als oorlogsfotograaf. „Ik ben een fotojournalist in de brede zin van het woord. Ik fotografeer alles maar wil wel een politiek bewustzijn uitdragen.”

Het gebrek aan engagement onder zijn generatiegenoten is iets wat hij betreurt. „Ik wil nu niet al te politieke uitspraken doen. Maar wat ik merk is dat Amerikanen steeds minder aandacht aan de wereld besteden. De effecten van 11 september zijn enorm. Toch steken de meeste mensen liever hun kop in het zand.” Volgens Platt is het een noodzaak om over de huidige wereld na te denken. „Het maakt niet uit of je er linkse of rechtse opvattingen op nahoudt. Een mening moet je hebben.”

    • Rosan Hollak