Ambitieuze vernieuwer

Oud-hoofdredacteur van de Volkskrant Harry Lockefeer wist de oplage van de krant flink te laten stijgen. Hij voerde veel redactionele vernieuwingen door.

Harry Lockefeer. Foto: Marcel Molle Molle, Marcel

Harry Lockefeer, de journalist en hoogleraar die gisteren in zijn woonplaats Bussum op 68-jarige leeftijd plotseling overleed, was de man die de Volkskrant in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw als hoofdredacteur professionaliseerde en er een goed draaiende, commercieel succesvolle nieuwskrant van maakte. Zijn organisatorisch vermogen en neus voor journalistiek talent gaven de krant aanzien en maakten dat deze kon uitgroeien tot veel meer dan het ietwat benepen ‘Katholiek Dagblad voor Nederland’, zoals de onderkop lang luidde.

Lockefeer kwam uit het katholieke zuiden. Hij had in Tilburg economie gestudeerd en werd door toenmalig hoofdredacteur Jan van der Pluijm als jonge doctorandus binnengehaald. Hij maakte naam als sociaal-economisch redacteur in een tijd dat de vakbonden in Nederland werkelijk macht hadden. Maar Lockefeers horizon reikte verder dan de vakorganisaties. Hij was een van de eersten die verslag deden van toen gloednieuwe onderwerpen als ontwikkelingssamenwerking, de problemen van de welvaartsstaat en het milieu.

Lockefeer vormde met een aantal andere jonge redacteuren en een groepje ervaren rotten de kurk van de vernieuwing waarop de Volkskrant tot in de jaren zeventig dreef, schrijft pershistoricus Frank van Vree in De metamorfose van een dagblad, een journalistieke geschiedenis van de Volkskrant. Lockefeer was ambitieus genoeg voor een post in de hoofdredactie, maar een poging om in dat hoge gremium te geraken mislukte in 1975. Hij moest wachten tot 1982, toen hij Van der Pluijm als hoofdredacteur opvolgde. Hij bleef er tot 1995 de baas. In die periode groeide de betaalde oplage van circa 250.000 exemplaren tot bijna 360.000.

Lockefeer staat te boek als succesvol, niet in de laatste plaats omdat iedere hoofdredacteur uiteindelijk wordt beoordeeld op oplagegroei. De Volkskrant in die tijd leek uit zijn voegen te barsten, en stond niet alleen vol met nieuws en reportages, maar ook met talloze personeelsadvertenties van onderwijs en welzijnswerk. Lockefeer voerde veel redactionele vernieuwingen door. Hij vergrootte het aantal buitenlandse correspondenten, zocht samen met zijn adjunct Jan Blokker aansluiting met de wereld van de kunst en financiën, concurreerde in kwaliteit met NRC Handelsblad en wist de onafhankelijke positie van zijn krant door het commerciële succes ervan te waarborgen.

Hij werd algemeen gerespecteerd, maar zijn afstandelijkheid stond brede geliefdheid bij de redactie in de weg. Hij vertrok na enige aandrang eind 1994, licht verbitterd. Maar snel daarna begon Lockefeer welgemoed aan een geslaagd tweede leven: dat van hoogleraar journalistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Vorig jaar ging hij met emeritaat. Deze week werd hij als hoogleraar officieel opgevolgd door NRC Handelsbladredacteur Marc Chavannes.