www.nrc.nl/leesclub

Zoals bijna altijd komt in Mörings boeken de oorlogsslachtofferproblematiek uitgebreid aan de orde, deze keer overgoten met een naar mijn smaak te overdadige stilistische saus. Waarom komt Möring niet los van de Shoah, of is het zijn enige inspiratiebron om te kunnen schrijven? Verder wil ik nog opmerken dat Assen niet erger is dan andere steden en dorpen in Nederland.

Riet

Dis is een roman die een brede context tot samenhangende romantekst wil omvormen. Op dat aspect is het boek niet beoordeeld en dat is een tekortkoming van de literaire kritiek. Blijkbaar hangt de waardering van een roman tegenwoordig af van de persoonlijke, consumptieve beoordeling. Je mag echter meer dan een impressie verwachten. Mörings aanpak is een eigentijdse. Hij verlaat de strakke, samenhangende romanvorm voor een brede context. Een aanpak die terug te vinden is in de nieuwe roman van Thomas Pynchon (besproken in Boeken 02.02.07).

Gerrit Jan Kleinrensink

Against the day van Pynchon is ook zo’n roman waarin barokke associatie belangrijker is dan plot. Taalspel en overdadige creatiedrift overwoekeren bij Pynchon de boodschap, zijn zelfs de boodschap. Iets dergelijks wil ook Möring: elke pagina weer een nieuw en onverwacht avontuur. En inderdaad gaan de recensies daar niet op in, wat toch jammer is. Niet dat iedereen de roman prachtig moet vinden, en kraken mag, maar onderzoek tenminste serieus wat die stijlexperimenten opleveren.

Nico van der Sijde

Anders dan in de genoemde voorbeelden valt er in Dis stilistisch niet echt veel te beleven. Een strip opnemen in een roman vind ik bijvoorbeeld eerder blasé dan getuigen van experimentele durf. Daarnaast: het omvormen van de romantraditie, zoals Joyce met Ulysses deed – waar Dis overvloedig naar verwijst – is wat Dis juist tot een reactionaire roman maakt. In plaats van een revitalisering van vormen heeft hier een recyclering plaatsgevonden die niets aan het bestaande toevoegt, maar erop parasiteert. Dat is waarschijnlijk wat mij het meeste heeft gestoord bij het lezen van Dis: Mörings narcistische omgang met de experimentele traditie.

Frank Keizer

Dit is de tweede aflevering in de discussie over ‘Dis’ van Marcel Möring. Discussieer mee op www.nrc.nl/leesclub, waar ook eerdere artikelen te vinden zijn.

Tirza (Arnon Grunberg, november) – Het psalmenoproer (Maarten ’t Hart, december) – De helaasheid der dingen (Dimitri Verhulst, januari) – Dis (Marcel Möring, februari) – Lucifer (Connie Palmen, maart)