Russen

Altijd gedacht dat de voetballende Sovjets waarmee ik ben opgegroeid er zo kleurloos bij liepen omdat kleur in het ‘reëel existerende socialisme’ streng verboden was. Vanuit het Centraal Comité werd met harde hand grijs opgelegd, stelde ik mij zo voor. Daarom keek ik met compassie naar al die fletse types die aan deze kant van het IJzeren Gordijn met gebogen hoofd wat over het veld zwalkten tot ze als slaafjes weer terug naar hun armoedige heilstaat werden gedirigeerd. Sinds Nederland-Rusland van afgelopen woensdag weet ik beter. Nu de Russen mogen zijn wie ze zijn, zijn ze in grote lijnen nog steeds wat ze in de Sovjet-tijd meestal waren, een grauw gezelschap zonder persoonlijk initiatief.

Het is een beetje als met de Polen: die lieten tijdens het afgelopen WK werkelijk niets aansprekends of verrassends zien. Liberalisering van economie en religie leidt kennelijk niet zomaar tot liberaal voetbal. Waar zijn de opvolgers van Deyna, Boniek, Lubanski? Sinds de val van de Muur hebben ook de Russen voorlopig aan kleur verloren. Kleur in de Russische competitie komt van een eindeloze reeks obscure Brazilianen en Afrikanen; de autochtonen kijken bleekjes en vol ontzag toe.

Tijdens het EK 1988 hadden Marco van Basten en de zijnen het tenminste nog reuze moeilijk met een Sovjet-elftal dat bepaald niet alleen maar uit robots bestond. Ik herinner me veel techniek en getruct samenspel. Maar in dat team speelden twee Russen – onder wie de keeper – en ik geloof wel negen Oekraïeners. De geheimzinnige Sovjet-coach Valeri Lobanovski plukte het talent uit de boezem van Dinamo Kiev. Met eindeloos ingestudeerde patronen, maar toch ook vindingrijk en herkenbaar, counterden de Sovjets zich een weg naar de finale.

De huidige bondscoach van Rusland Guus Hiddink hoopt op kwalificatie voor het EK 2008. Dat onverwachte succes zou de vernieuwing die hij nastreeft moeten versnellen. Afgaande op het clubje fantasieloze bangeriken dat hij naar Amsterdam had meegenomen, zal die vernieuwing toch al gauw een complete wederopbouw van het Russische voetbal moeten behelzen. In dat onmetelijke land van dichters en drinkebroeren moet toch een min of meer aansprekend elftal te recruteren zijn? Hiddink schijnt het te willen zoeken in meer discipline. Mijn advies: probeer het eens met de P van Persoonlijkheid. Wie weet krijg je dan een paar spelers die af en toe de moed hebben iets in voorwaartse zin te bedenken.

Daarom begreep ik die jongen met zijn nostalgische CCCP-shirt wel. Hij stond daar in de Arena wanhopig te zwaaien – aandacht! aandacht! – alsof hij terugverlangde naar de tijd dat de Russen aanpalende volkeren konden dwingen zich in te spannen voor Moskou. Ja, dat moest het zijn. Zonder Georgiërs en Oekraïeners in je team vindt zo’n jongen er natuurlijk niks aan.