Palestijnen hopen nu op einde boycot

In Mekka hebben de Palestijnse groepen Fatah en Hamas een akkoord gesloten over een eenheidsregering die eerder gesloten verdragen met Israël respecteert. Is dit genoeg voor de internationale gemeenschap?

De Palestijnse president Mahmoud Abbas (links op de voorgrond), Hamasleider Khaled Meshaal en Hamaspremier Ismail Haniyeh vanochtend in gebed in de Grote Moskee in Mekka. Gisteren sloten zij een akkoord over de vorming van een eenheidsregering dat tot hervatting van de westerse hulp zou moeten leiden. (Foto Reuters) Palestinian President Mahmoud Abbas (front row, 2nd L-R), Hamas leader Khaled Meshaal and Palestinian Prime Minister Ismail Haniyeh pray inside the Grand Mosque in Mecca, early February 9, 2007. Rival Palestinian factions signed a deal to form a unity government, hoping to end bloodshed between their followers and to win back Western aid halted because of the hostility of Hamas to Israel. REUTERS/Suhaib Salem (SAUDI ARABIA) REUTERS

Nog voor de plechtige ondertekening van het Akkoord van Mekka tussen de rivaliserende Palestijnse organisaties Fatah en Hamas in het koninklijk gastenpaleis werd in Gazastad vuurwerk afgestoken en gingen duizenden juichend de straat op. „We hebben de hele nacht gefeest. De opluchting dat er een eenheidsregering komt en dat het beleg, de boycot, zal worden beëindigd, is enorm”, vertelt de Palestijnse hoogleraar linguïstiek en columnist Said Abu Shark vanuit Gazastad.

Of die boycot daadwerkelijk zal worden opgeheven, zoals miljoenen Palestijnen nu hopen, is afhankelijk van de reacties in Israël, de VS en de vredesbemiddelaars van het Kwartet (opnieuw de VS plus de VN, de EU en Rusland).

In het akkoord, een soort formatieopdracht, hebben Fatah en Hamas afgesproken dat de volgende regering internationale resoluties en eerder gesloten verdragen tussen Israël en de PLO (de Oslo-akkoorden) zullen „respecteren”. Tussen het ambigue „respecteren” en het voldoen aan Israëlische en internationale eisen – erkenning van de joodse staat, afzweren van geweld – gaapt nog een grote kloof. Maar met het herhalen van deze eisen en het afdoen van het akkoord als onvoldoende zal de discussie niet zijn beëindigd.

Bovendien, de overlevingskansen van een eenheidsregering zijn verwaarloosbaar klein als de „humanitaire catastrofe” (in de woorden van John Ging, directeur van de VN-hulporganisatie UNRWA) niet wordt afgewend. „Saoedi-Arabië heeft daarom als eerste de blokkade doorbroken met de toezegging van één miljard dollar”, constateert Shark.

Niet alleen in Saoedi-Arabië, maar ook in de VN, Rusland en in een aantal lidstaten van de Europese Unie wint de gedachte terrein dat de huidige blokkade van het Palestijnse bewind opgeheven moet worden. Zeker nu in de nieuwe eenheidsregering, als die er daadwerkelijk komt, Hamas geen meerderheid meer heeft en de belangrijkste ministersposten worden bezet door Palestijnen die de weg in Washington bijzonder goed kennen, zal de druk om de relaties met de Palestijnse Autoriteit te normaliseren, toenemen.

Ook in Israël, waar premier Olmert zegt een „vredesregering” te leiden, pleiten ministers (Peretz van Defensie) en commentatoren voor het beëindigen van de boycot. Voorwaarde is wel dat de Israëlische korporaal Shalit wordt vrijgelaten en dat de beschietingen met de Qassamraketten worden gestopt. Olmert zelf lijkt niet bereid tot grote concessies als niet volledig aan de voorwaarden wordt voldaan.

Voor president Abbas is het Akkoord van Mekka een compromis; aanvaardbaar omdat Fatah terugkeert in de regering met een vicepremier en vijf andere ministers en het risico van een Palestijnse burgeroorlog voorlopig is afgewend. Bovendien heeft Abbas als leider van de PLO voldoende ruimte gekregen om met Israël te onderhandelen over een Palestijnse staat in Gaza, op de bezette Westelijke Jordaanoever en in Oost-Jeruzalem. Het is immers de PLO die onderhandelt en verdragen sluit en niet de Palestijnse regering.

Volgens de Israëlische Hamasspecialist professor Shaul Mishal tracht Hamas principiële, religieuze afwijzing van Israël te verenigen met concrete belangenbehartiging, in dit geval het beëindigen van de boycot door de vorming van een eenheidsregering. Mishal zegt dat Hamas al „zeer geruime tijd” geen aanslagen meer heeft gepleegd in Israël, maar sporadisch is betrokken bij het afschieten van Qassamraketten en dat Hamasleider Meshaal Israël ziet als „realiteit”. Mishal: „Er voltrekt zich een koerswijziging die Israël en de internationale gemeenschap moeten aangrijpen om een overeenkomst te sluiten. Verwachten dat Hamas het Handvest herschrijft is een illusie.”

Palestijnse commentatoren als professor Shark wijzen er bovendien op dat in Israël Likud en Shas de erkenning van een Palestijnse staat niet in hun verkiezingsprogramma’s en handvesten hebben opgenomen. Shark: „Handvesten zijn er om idealen te verwoorden. We hebben nu behoefte aan een regering die zorgt voor vrede en economische hulp. Ik wil niet langer als ik naar de bakker ga, het risico lopen ten offer te vallen aan een Palestijnse militant of een Israëlische raket.”