Zo’n drie euro per kilo

De prijs van koper is momenteel hoog.

Daarom stelen dieven geen autoradio’s meer, maar bliksemafleiders en beelden.

Beeldhouwkunst;Vernielingen en vandalisme Brons, koper diefstal Huibers, Rob

Koperen onderdelen van het spoor. Een bronzen beeld uit een museumtuin in Laren. Putdeksels in de Randstad.

De afgelopen maanden doken her en der berichten op over koper en brons dat werd gestolen. Beide metalen lijken in trek bij dieven.

Gisteren nog veroordeelde de rechtbank in Arnhem twee mannen voor het stelen van ten minste 500 meter bliksemafleider in Duiven en Zevenaar. Ze moeten een fikse schadevergoeding betalen.

Waarom is die diefstal zo aantrekkelijk? En wat gebeurt er met al dat gestolen metaal?

Allereerst is de prijs van koper op het moment hoog. De prijs ligt rond de 4,30 euro – al lager dan de zes euro die het bijna een jaar geleden opleverde. Daardoor is het blijkbaar de moeite waard om het te stelen. Brons is een legering van koper en tin, de prijs is te vergelijken met die van koper.

„Als je nu met oud koper bij een recycler komt, brengt het tussen de 2 euro en 3,50 euro op, afhankelijk van de kwaliteit. Een kofferbak vol is al snel een karretje boodschappen waard”, vertelt Johan van Peperzeel, voorzitter van de Metaal Recycling Federatie (MFR).

Volgens Van Peperzeel wordt de prijs opgedreven doordat er een tekort is aan de metalen in Azië. „Het verdwijnt uiteindelijk naar China en India.” Daar wordt het waarschijnlijk gebruikt in de bouw, als elektriciteitsgeleider. Het koper van de beste kwaliteit wordt elders in Europa verkocht, meent hij. „Ik denk dat de gestolen metalen vooral in de grensstreken worden aangeboden. Op het moment dat de diefstal ontdekt wordt, is het, denk ik, de grens al over.”

Een groot probleem voor de metaalrecyclers is dat het gestolen metaal moeilijk te herkennen is. Van Peperzeel: „Koperkabel zit op een haspel. Als je het in stukjes knipt en je levert vaker metaal af bij een recycler, dan is het niet meer herkenbaar.”

Het is bovendien niet verplicht je te legitimeren als je metaal aflevert bij de recycler. Volgens Van Peperzeel zou legitimatie de metaaldiefstal tegen kunnen gaan. „We hebben begin maart een bespreking met de overheid. Dan staat dit punt ook op de agenda.”

Alleen de bovenleiding van het treinspoor is herkenbaar, „zelfs als je het in stukjes van twee centimeter knipt”, vertelt Van Peperzeel. Dat neemt niet weg dat ook bij de NS regelmatig koper wordt gestolen. Alleen al in de eerste negen maanden van 2006 kwamen er 91 meldingen van koperdiefstal binnen.

De NS is bezig met een inventarisatie. Carine Portengen, woordvoerder van de spoorwegpolitie: „We kijken of er een verband is tussen de tijdstippen en manier van stelen. We zien dat er vooral veel gestolen wordt in de Randstad en in Brabant. De daders zijn minimaal met z’n tweeën en beschikken over een voertuig. Dat is eigenlijk tot nu toe de enige gemeenschappelijke factor die we hebben kunnen vinden.”

In Groningen werd vorig jaar een speciaal ‘koperteam’ opgericht. Er kwamen ruim driehonderd meldingen binnen van koperdiefstal en er werden 120 mensen aangehouden.

Het team ontdekte dat de daders veelplegers zijn. „Dieven die eerst autoradio’s stalen, hebben nu koper ontdekt”, vertelt Sylvia Sanders van de politie Groningen.

Ook zij merkt dat het vaak tweetallen zijn die op pad gaan, en dat het moeilijk is het gestolen metaal de herkennen. „Als iemand een bliksemafleider van een gebouw trekt, is dat tientallen meter koper. Maar die afleider wordt in stukken gezaagd en dan lijkt het gewoon koper dat jij en ik in huis tegenkomen.”

Uit de beeldentuin van het Singer-museum in Laren werd half januari Rodins beeld De Denker, en zes andere, gestolen. In eerste instantie leek het om een kunstroof te gaan, maar ook hier waren koperdieven aan het werk. Gehavend werd het beeld teruggevonden: de dieven zaagden een been af en maakten sneeën in het hoofd.

Er werden drie verdachten aangehouden voor de diefstal. Eén van hen werd vrijgelaten wegens gebrek aan bewijs, maar hij is nog wel verdacht. Van de ander is het voorarrest vorige week verlengd.

Het museum stelde het beeld vorige week tentoon. De belangstelling van het publiek was groot. „Er zijn een paar honderd bezoekers extra geweest”, zegt Lucas Bonekamp van het Singer-museum.

Het beeld is aan het eind van de week teruggeplaatst in depot, om deskundigen gelegenheid te geven het te onderzoeken.

Het museum wil De Denker restaureren en de beeldentuin herstellen. De kosten hiervan worden geschat op 250.000 euro, maar het grootste gedeelte wordt niet gedekt door de verzekering.

Om toch aan dit bedrag te komen heeft het museum een fonds opgericht, ‘restauratie beeldentuin Singer Laren’. Iedereen kan een certificaat kopen voor 500 euro, als speciale gift aan het museum voor de restauratie van de beeldentuin. Lucas Bonekamp: „Onze inzamelingsactie voor het herstel van de beeldentuin loopt goed. Het zou mooi zijn als we op deze manier het volledige bedrag binnenhalen. We gaan ervan uit dat we mogelijk ook andere fondsen en instellingen om een bijdrage zullen vragen.”