Eigenzinnige Van Basten corrigeert zichzelf

Invaller Wesley Sneijder (rechts) viert zijn doelpunt met Clarence Seedorf. Foto Bas Czerwinski Wesley Sneijder (rechts) viert zijn doelpunt met Clarence Seedorf. Foto Bas Czerwinski 07-02-2007, AMSTERDAM. NEDERLAND - RUSLAND. WESLEY SNJDER EN CLARENCE SEEDORF VIEREN HET DOELPUNT VAN SNEIJDER. FOTO BAS CZERWINSKI Nederlands elftal Czerwinski, Bas

Nederland4Rusland1

Ruststand 0-0. 68. Babel 1-0, 71. Sneijder 2-0, 76. Bistrov 2-1, 80. Mathijsen 3-1, 89. Van der Vaart (pen.) 4-1, Scheidsrechter: Clattenburg (Eng). Toeschouwers: 24.589.

Amsterdam, 8 febr. - Het valt vaak niet mee in de huid te kruipen van bondscoach Marco van Basten. Ook gisteravond was zijn gedachtengang over de opstelling en de speelwijze van het Nederlands elftal voor velen ondoorgrondelijk. Vooral het aanvankelijk ontbreken van Ajacied Wesley Sneijder, die zondag tegen Feyenoord aantoonde in topvorm te verkeren, en het juist wél meespelen van spits Jan Vennegoor of Hesselink, was in strijd met alle logica.

Dat Oranje uiteindelijk de sfeerloze oefenwedstrijd nog met 4-1 won van Rusland, kwam vooral doordat Van Basten in de tweede helft zijn aanpak corrigeerde. Er vielen vijf doelpunten doordat de bondscoach zijn beste spelers alsnog inzette en collega Guus Hiddink het Russische team juist verzwakte door goede krachten te wisselen.

Het stond vooraf al vast dat Van Basten met Sneijder en Clarence Seedorf voor een dilemma zou komen te staan. De laatste kon hij, nadat hij hem eind vorig jaar met veel trompetgeschal voor het eerst had geselecteerd, niet passeren. Ondanks een voorzichtig optreden van Seedorf tegen Engeland. Sneijder was vorig jaar op het wereldkampioenschap in Duitsland nog een van zijn belangrijkste pionnen, zij het in een voor hem onmogelijke defensieve rol. De middenvelder is al het hele seizoen de belangrijkste speler van Ajax. Maar dan juist als een echte nummer tien achter de spitsen. Want trainer Henk ten Cate onderkent de kwaliteiten van de kleine speler en stemt daar zijn tactiek op af.

Dat wenst de eigenzinnige Van Basten niet te doen. En daarmee jaagt hij niet alleen Sneijder tegen zich in het harnas, maar tart hij ook zijn souffleur Johan Cruijff, die in 2004 (EK Portugal) al een lans brak voor de schotvaardige stilist. In zijn toelichting probeerde Van Basten in de Arena duidelijk te maken dat hij een middenveld met Sneijder en Seedorf, die beiden in de omschakeling geen geweldige defensieve kwaliteiten bezitten, te riskant vindt. Hij moet zich gisteren een beetje hebben verkeken op de kracht van het Russische elftal, dat bar tegenviel. Na een eerste helft waarin veelvuldig balbezit tot niets leidde, zorgden Sneijder en zijn ploeggenoot Ryan Babel voor meer dynamiek en dus attractiviteit. Beiden maakten ook een doelpunt. Joris Mathijsen en Rafael van der Vaart (uit een penalty na hands van Denis Kolodin) tekenden voor de overige Nederlandse treffers. Babel had ook nog een vijfde doelpunt op zijn schoen toen Sneijder hem perfect vrijspeelde. Maar de bal kwam verkeerd op zijn voet.

De winnende coach heeft altijd gelijk, zo luidt een cliché. Het is twijfelachtig of dat ook gold voor Van Basten. Aangezien kritische uitspraken ongetwijfeld onmiddellijk tot een tegenmaatregel leiden, liet geen enkele international het achterste van zijn tong zien. Maar Van Basten moet met zijn fantasieopstelling toch wat wrevel hebben teweeggebracht binnen de selectie.

Buiten de afwezigheid van Sneijder was het onbegrijpelijk dat Vennegoor of Hesselink zonder voorzetten van de flanken in de spits stond, en niet Dirk Kuijt. Zelfs de bij Ajax in het nauw gebrachte Klaas Jan Huntelaar liet als invaller meer zien. Vennegoor of Hesselink was tot voor kort in de hiërarchie niet meer dan een pinchhitter met beperkte kwaliteiten. Van Basten vond dat de spits van Celtic zijn basisplaats bij zijn club had afgedwongen en Kuijt deed het de laatste weken juist aardig bij Liverpool op de linkerkant. Maar gisteravond werd de oud-Feyenoorder min of meer ‘vermoord’ als linksbuiten, kwam hij niet verder dan een paar wanhopige losse flodders van afstand.

Oranje raakte uit evenwicht doordat alle spelers op onnatuurlijke posities stonden. Zo was er een linksbenige rechtsbuiten te zien (Van der Vaart), twee rechtsbenige linksbuitens (Kuijt en Babel), een rechtsbenige linkshalf (Seedorf), en een rechtshalf die nooit rechtshalf speelt (Sneijder).

Het is voor de gemiddelde voetballiefhebber zo langzamerhand niet meer te volgen. En het lijkt erop dat een toenemend aantal mensen zich van het Nederlands elftal afkeert. De Arena was gisteren slechts voor de helft gevuld en dat is zelden vertoond bij Oranje.

Het zal wel anders zijn als Nederland op 24 maart tegen Roemenië de EK-kwalificatiereeks hervat. Van Basten betwijfelt of de nu geblesseerde Stijn Schaars en Robin van Persie dan al ingezet kunnen worden. En met Arjen Robben weet je het ook nooit. Daarom was het zinvol geweest tegen de Russen aan automatismen te werken. Maar een consistent beleid of werken aan een structurele opbouw is Van Basten vreemd.

De voormalige wereldspits uit Badhoevedorp heeft nog de luxe dat hij de vele talenten over wie hij kan beschikken alleen maar op de goede plek hoeft te zetten. Hiddink lijkt met Rusland bij punt nul begonnen. Zijn jonge spelersgroep, die op één speler na werd gerekruteerd uit de Russische competitie, kon tegen Oranje, waarin David Mendes da Silva na rust debuteerde, geen vuist maken. Daarom was het de Nederlands internationals nog kwalijk te nemen dat Vladimir Bistrov geheel vrijgelaten uit een voorzet van links de eer kon redden.