Debat over regeerakkoord

Referendum over Grondwet is probleem

Bij alle waardering voor het regeerakkoord mag niet uit het oog worden verloren dat er ook zaken onvermeld blijven. Dat is te verdedigen voor zover niet alles kan en zelfs niet moet worden geregeld. Anders ligt het wanneer de indruk bestaat dat kwesties onbenoemd blijven om meningsverschillen te verhullen.

De Europese Grondwet lijkt zo’n kwestie te zijn waaraan de nieuwe coalitie haar handen liever niet meteen brandt. Zonder meer positief is dat van de zes ‘pijlers’ die worden onderscheiden, de positie van Nederland in Europa als eerste wordt genoemd. CDA, PvdA en ChristenUnie stellen vast dat een passieve en naar binnen gekeerde rol van Nederland niet in het nationale belang is. De coalitie kiest daarom voor een ‘actieve en constructieve’ rol in Europa. Welkome woorden na het oorverdovende stilzwijgen over Europa tijdens de verkiezingscampagne.

Dat de ChristenUnie – met de SP de belangrijkste tegenstander van de Grondwet – nu deel uitmaakt van de coalitie, maakt een uitweg uit de impasse niet eenvoudiger.

(De Volkskrant, redactioneel commentaar)

Bedilzucht met de staat als zedenmeester

[...] Ook als je het regeerakkoord doorneemt, is de algemene indruk positief. Geen bangmakerij meer, geen grote ‘hervormingen’ die een ideologische agenda moeten verbergen, maar aandacht voor de inkomenspositie van de lager betaalden en meer bescherming van groepen die het niet zo goed hebben getroffen. Wat dat betreft gaat het roer wel degelijk om. [...]

Wat mij in het regeerakkoord niet bevalt, is de teneur om iedereen in het gareel te drukken van meer fatsoen en ‘gedeelde normen en waarden’. ‘Gedogen is geen handhaven en bestaand gedoogbeleid wordt zo veel mogelijk geëlimineerd of teruggedrongen’, zegt het regeerakkoord. Heel langzaam maar heel zeker verspreidt zich in Nederland het virus van geestelijke bedilzucht met de staat als zedenmeester.

(Marcel van Dam in de Volkskrant)

Realistische benadering van ethische kwesties

[...] De politiek stond na de val van de Muur sterk in het teken van de liberalisering, deze coalitie zet in op vergroting van sociale samenhang. Normalisering van de verhouding van de groepen in de samenleving is urgent, net zoals een meer ontspannen kijk op de rol van de religie in het publieke leven. [...]

Het akkoord maakt korte metten met de spookbeelden die vanuit vrijzinnige hoek zijn opgeroepen over de deelname van de ChristenUnie. De paragraaf over medisch-ethische zaken ademt bepaald niet de geest van de betutteling die D66-leider Pechtold zei te vrezen, maar laat een realistische en rustige benadering zien van delicate kwesties als abortus, euthanasie en embryonaal onderzoek.

(Trouw, redactioneel commentaar)

Gemeenschappelijkheid, respect en fatsoen

[...] Ze geloven er echt in, die drie. Het kan bijna niet anders of dat heeft vooral te maken met een juist aanvoelen wat op dit moment in Nederland in de lucht hangt – een brede behoefte aan gemeenschappelijkheid, aan respect en aan fatsoen – en met het feit dat de ideologische achtergrond van de drie daar een passend antwoord op heeft: het accent op een zorgende overheid waarop burgers kunnen rekenen (PvdA), op een corrigerende overheid die de ongebondenheid bedwingt (ChristenUnie) en op een overheid die centraal regelt wat centraal geregeld moet worden, maar een grote verantwoordelijkheid neerlegt bij lagere niveaus, met name het maatschappelijk middenveld (CDA).

(Nederlands Dagblad, redactioneel commentaar)

Nauwelijks extra geld voor wegen en vervoer

Het [kabinet] kan veel weerstand verwachten als het ambitieuze milieubeleid, waarin wonderlijk genoeg geen plaats is voor kernenergie, concreets wordt ingevuld.

[...] Die [burgers] zullen ook weinig heil zien in het extra geld voor de publieke omroep en helemaal niet in het wat ruime generaal pardon voor ex-asielzoekers. In wat die burgers wel willen, extra geld voor wegen en openbaar vervoer, voorziet het akkoord echter nauwelijks.

[...] Valt de economische groei wat tegen – wat lang niet denkbeeldig is – en komt er minder geld de schatkist binnen, dan verdwijnt dat overschot, mede bedoeld om de financiering van de aow veilig te stellen, als sneeuw voor de zon. Wouter Bos is niet van plan dan te gaan bezuinigen. Het akkoord dwingt hem daar ook niet toe, al denken sommige CDA’ers van wel.

(Kees Lunshof in De Telegraaf)

Dialoog met samenleving ook niet zonder risico’s

Een derde risico [van de keuze voor dialoog met de samenleving] is dat het parlement minder macht krijgt dan in de afgelopen periode. Wanneer het kabinet en het veld moeizaam overeenstemming hebben bereikt over bijvoorbeeld de arbeidsdeelname van ouderen, krijgt de Tweede Kamer dan nog ruimte genoeg om de voorstellen aan te scherpen? Of moeten regeringsfracties instemmen om de lieve vrede te bewaren?

Waar het vorige kabinet aanvankelijk te weinig luisterde naar de samenleving, moet het nieuwe kabinet niet doorslaan naar de andere kant en blijven steken in de dialoog. De nieuwe aanpak slaagt alleen als de nieuwe ministers voldoende gezag tonen en het lef hebben om de dialoog zo nodig af te sluiten omwille van concrete resultaten.

(Het Financieele Dagblad, redactioneel commentaar)

Nieuwe kabinet vlucht niet in meer asfalt

In de verkiezingscampagne was milieu geen issue. En zie nu, Nederland krijgt een van de groenste kabinetten ooit. Ronduit goed nieuws is de snellere invoering van de kilometerheffing. Dat is een adequate vorm van filebestrijding. Het bedrijfsleven beweert al langer dat de invoering veel sneller kan. Goed dat het nieuwe kabinet niet vlucht in meer asfalt, maar een prijs koppelt aan het gebruik van het huidige asfalt.

(Jan Bonjer, hoofdredactie AD)

Uit samenleving komen welwillende geluiden

[...] Het resultaat van die analyse is een programma dat van alle Nederlanders nadrukkelijk een besef van verantwoordelijkheid verlangt – voor de medeburger, voor het milieu, voor de kwaliteit van de open samenleving. En dat voor degenen die meedoen ook het een en ander in petto heeft: betere wijken, beter onderwijs, hogere uitkeringen, meer kansen op de arbeidsmarkt, meer bescherming tegen discriminatie, meer geld voor degenen die bereid zijn langer door te werken.

Critici ergeren zich groen en geel aan ‘die betutteling’. Maar de critici bevinden zich voornamelijk in de Tweede Kamer. Uit de samenleving komen andere, welwillende geluiden.

(Commentator Wierd Duk in PZC)