De hypotheek van petit Nicolas

Toen François Mitterrand in 1981 de Franse presidentsverkiezingen won, ging hij de crisis van destijds te lijf met een ambitieus programma: grote delen van de industrie moesten worden genationaliseerd, de werkweek verkort, de pensioenleeftijd sterk verlaagd en het begrotingstekort ingezet voor de stimulering van de economie. Aan de andere kant van de oceaan was de Amerikaanse president Reagan juist begonnen aan een tegenovergestelde strategie: de belastingen gingen omlaag, de staat trok zich ver terug uit het economische leven en de markt moest zijn werk juist kunnen doen. Het begrotingstekort dat door de belastingverlagingen verder zou groeien, zou volgens het plan worden ingelopen door hogere belastinginkomsten omdat de economie extra zou gaan groeien: de sindsdien beroemd geworden Laffer-curve.

We weten hoe het afliep. Reagan werd nadien gelauwerd om zijn Reaganomics. Het Angelsaksische model heerste, mede door de Britse premier Thatcher, over de jaren tachtig en een groot deel van de jaren negentig. Mitterrand moest juist al in 1982 al zijn voornemens terugdraaien. De financiële markten kwamen in opstand, en de grens moest kortstondig dicht wegens een toenemende kapitaalvlucht.

Een kwart eeuw later kan Frankrijk alsnog een verlate inhaalslag plegen. De rechtse kandidaat en huidige minister van Binnenlandse Zaken Nicolas Sarkozy, die voorop ligt in de peilingen voor de eerste ronde van de presidentsverkiezingen op 22 april, betreedt het strijdperk met een combinatie van voornemens die in linkse Franse kringen juist als ‘Reaganomics’ wordt betiteld: meer markt, lagere belastingen en harder en langer werken. Zou het lukken? Reagan won zijn beslissende slag met de Amerikaanse vakbonden in een conflict met de luchtverkeersleiders. Thatcher brak de rug van de bonden in een gevecht met de mijnwerkers. Sarkozy zal de strijd moeten aangaan met de werknemers uit de Franse publieke sector, en hun licht ontvlambare bonden die het land met een knip van de vingers kunnen lamleggen en ontwrichten. Sarkozy wil al deze zomer een wet afkondigen die dergelijke stakingen minder effectief moet maken.

Alles om van Frankrijk een land te maken ‘waar de werknemer weer in het hart van de samenleving staat’ en waar de Fransen een volk van ‘huiseigenaren’ moeten worden. Want wie bezit heeft, verdedigt dat graag. Meest verrassend voor Nederlanders zal zijn hoe Sarkozy dat laatste wil bereiken. Ook al zo ouderwets: het invoeren van een belastingaftrek voor de hypotheekrente.

Maarten Schinkel