De huid, een dierentuin

Onderzoekers troffen op de huid van 6 mensen 182 soorten bacteriën aan.

Veel zijn uniek. Je kunt mensen identificeren aan de hand van hun huidbewoners.

Afbeeldingen van de maag-darmbacterie Enterococcus Faecalis, die behoort tot de bacteriestam Firmicutes. Deze bacterie komt ook wel op de arm van een mens voor. Foto Pfizer 2002 MICROSCOPISCHE OPNAMEN VAN DE MAAG-DARMBACTERIE ENTEROCOCCUS FAECALIS, TERWIJL HIJ ZICH AAN HET DELEN IS. FOTO: PFIZER Pfizer

. Microbiologen van de Amerikaanse New York University troffen op de huid van vrijwilligers, drie mannen en drie vrouwen, 182 verschillende soorten bacteriën aan. Dertig van die micro-organismen zijn nog niet eerder beschreven. ‘De huid lijkt op een dierentuin met enkele geheel onbekende soorten’, schrijven de wetenschappers in Proceedings of the National Academy of Sciences.

Bij de proefpersonen werden met wattenstokjes huidbacteriën van de onderarm gehaald. De onderarm is makkelijk bereikbaar en wordt minder gewassen dan de handen, wat een betrouwbaarder beeld geeft van de doorsnee huidflora.

Vervolgens is vastgesteld welke bacteriën op het wattenstokje zaten. Dat ging op basis van de genetische structuur van het zogenoemde 16S ribosomaal DNA. Er bestaat een grote database van het 16S ribosomaal DNA van allerlei verschillende bacteriën. Daarmee konden de onderzoekers de beestjes identificeren.

Tot nu toe zijn huidbacteriën alleen geïdentificeerd door ze te kweken op een voedingsbodem, maar dan ziet men alleen de bacteriën die daarop kunnen groeien. Dat is slechts een klein deel, zo blijkt nu.

De in totaal 182 aangetroffen bacteriesoorten behoorden bij alle proefpersonen voor 95 procent tot drie bacteriestammen: Actinobacillus, Firmicutes en Proteobacteria. Maar daar hield de overeenkomst op, want verder bleek de huidflora van de zes deelnemers opmerkelijk te verschillen. Zo hadden ze slechts vier soorten bacteriën echt gemeenschappelijk: Propionibacterium acnes (die in verstopte talgklieren zit), Corynebacterium tuberculostearicum (die geuren losmaakt uit zweet), de normale huidbewoner Streptococcus mitis en Finegoldia AB109769 (die in abcessen wordt aangetroffen). Meer dan tweederde van de aangetroffen bacteriesoorten was uniek voor een individu. Je kunt mensen dus bij wijze van spreken identificeren aan de hand van hun huidbewoners.

Drie bacteriesoorten kwamen alleen bij mannen voor. Het aantal vrijwilligers was te klein om hier definitieve conclusies uit te trekken, maar het is niet uitgesloten dat mannen en vrouwen deels andere bacteriesoorten op hun huid hebben.

Na acht tot tien maanden hebben de microbiologen het onderzoek bij vier vrijwilligers herhaald. Daarmee kwam vast te staan dat sommige bacteriën maar tijdelijk aanwezig zijn. Andere zijn waarschijnlijk permanent aanwezig. Die zijn voor gezonde mensen alleen maar goed. Ze beschermen tegen gevaarlijker indringers.

Het is bekend dat de huidflora sterk varieert naar klimaat, dieet, persoonlijke hygiëne en gezondheid. De onderzoekers willen nu gaan kijken hoe de bacterieflora bij een zieke huid, bijvoorbeeld met eczeem, verschilt van die bij een gezonde huid.