Saamhorigheid, net als in de jaren vijftig

De voornemens van de regering zijn in 53 pagina’s soms tot in detail uitgewerkt. Zo krijgt een linkse meerderheid zo min mogelijk ruimte.

WFA38:FRACTIEVERGADERING CDA NAV CONCEPT REGEERAKKOORD:DEN HAAG;05FEB2007- Vanmiddag kwam de CDA-fractie bijeen om het regeerakkoord te bespreken. Op de foto: het concept regeerakkoord. WFA/jvdh/str. Dirk Hol WFA WFA

Daar is het dan. Nadat dagenlang al informatie naar buiten sijpelde, is vanmiddag om 12.00 uur het regeerakkoord van CDA, PvdA en ChristenUnie openbaar gemaakt. Tijdens een persconferentie in het Catshuis, de ambtswoning van beoogd premier Jan Peter Balkenende (CDA) waar de politici weken onderhandelden, lichtten Balkenende, Bos (PvdA) en Rouvoet (ChristenUnie) vanmiddag hun akkoord met gepaste trots toe.

De partijen hebben in recordtempo een programma voor de komende vier jaar opgesteld. Per saldo hebben ze iets meer dan een maand onderhandeld, de inleidende schermutselingen en de periode dat de SP nog in beeld was buiten beschouwing gelaten.

Tekstueel dragen CDA, PvdA en ChristenUnie vooral uit samen achter de zelf gestelde doelen en oplossingen te staan. Het motto van het nieuwe kabinet, Samen werken, samen leven, benadrukt dat alleen maar. De synthese tussen de brede overheid en het bindend leiderschap van de PvdA en het christelijke verantwoordelijkheidsbesef van CDA en ChristenUnie, resulteert in een akkoord dat de sfeer van de jaren vijftig ademt. Er wordt zelfs letterlijk naar verwezen in de inleidende tekst: „(...) de verbanden die in de vorige eeuw burgers met elkaar verbonden, [doen] dat nu veel minder. Denk – zonder uitputtend te willen zijn – aan de saamhorigheid en de lotsverbondenheid van de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog, solidariteit in de klassieke verzorgingsstaat, een rijk verenigingsleven (...).”

Maar, een regeerakkoord is en blijft gestold wantrouwen, zei oud-premier Ruud Lubbers (CDA) eens. En hoe dikker het program, des te meer dat zegt over het (gebrek aan) vertrouwen tussen de coalitiepartners. De reden voor het lijvige stuk, dat in totaal 53 pagina’s telt, is uiteindelijk gelegen in de verkiezingsuitslag. Met name het CDA is niet vergeten wat er eind vorig jaar gebeurde met de motie over het generaal pardon. De zogenoemde hagelslagcoalitie van PvdA, SP, GroenLinks, ChristenUnie, D66 en Partij voor de Dieren, samen 76 zetels, wist toen een doorbraak te forceren in het asieldossier. Die meerderheid is niet verdwenen, zo waarschuwde CDA-nestor Wim van de Camp zijn klasje nieuwe Kamerleden enkele weken terug.

En juist daarom is een dichtgetimmerd akkoord noodzakelijk. Zaken die daarin niet zijn vastgelegd, lopen immers vanuit CDA-perspectief bezien het risico door links gedomineerd te worden. Het resultaat: zes pijlers waarin soms tot op het kleinste detail de politiek gevoelige maatregelen voor de komende jaren zijn vastgelegd.

Aan elke pijler zijn projecten gekoppeld. Zo is op internationaal terrein afgesproken dat de overheid met private partners een strategie ontwikkelt om de achterstanden in het behalen van de millenniumdoelstellingen te verkleinen. In de pijler innovatie worden projecten voorgesteld om, in samenspraak met onderwijs, ouders en bedrijfsleven, Nederland weer een ondernemend innovatieland te maken.

Bij de concrete invulling van die projecten kunnen de vakministers een eigen stempel op het beleid drukken. Samen met het middenveld, maar wel binnen de strakke lijnen van het regeerakkoord.