Porgy is pas een week George

‘Wie is er bang voor Virginia Woolf’ is sinds 1964 in Nederland tien maal gespeeld. Omdat acteur Porgy Franssen jarig was, kwamen alle Martha’s, George’s, Nick’s en Honey’s weer bij elkaar.

„Moet ik op mijn Martha’s kijken?” vraagt actrice Olga Zuiderhoek zich af. De fotograaf dirigeert veertien acteurs en twee regisseurs op en rond twee gecapitonneerde banken. Dit is het decor van de nieuwste Wie is er bang voor Virginia Woolf?

Zondagavond 4 februari vond in theater De Lievenkamp in Oss een historische reünie plaats van zoveel mogelijk Martha’s en Georges, Nicks en Honeys die de afgelopen decennia het Nederlandse toneel hebben bevolkt met hun nachtelijke, halfdronken ruzie in Edward Albee’s drama Who’s Afraid of Virginia Woolf? uit 1962.

Sinds de eerste Nederlandse opvoering in 1964 door de Nederlandse Comedie is het stuk door het reguliere toneel tien maal gespeeld. Tel je de uitvoeringen in het kleine circuit mee, dan kom je op een veelvoud. Andere aanleiding tot de reünie is het verjaardagsfeest dat Theaterbureau Hummelinck Stuurman acteur Porgy Franssen aanbiedt ter gelegenheid van zijn vijftigste verjaardag. Olga Zuiderhoek is Martha. De regie voert Gerardjan Rijnders. Ruben Brinkman en Eline ten Camp spelen het jonge stel, Nick en Honey.

Franssen vindt het geen enkel bezwaar dat spelers als Femke Boersma, Annet Nieuwenhuyzen, Marie-Louise Stheins, Ria Eimers of Bert Luppes in de zaal zaten: „Dat inspireerde me alleen maar. Kon ik ze laten zien hoe ik speel. Onze Woolf is ruim een week geleden in première gegaan en ik voel me steeds meer thuis in het spel. Dat moet ook. Als acteur moet je een voorstelling vele malen kunnen herhalen.”

Verrassend is de aanwezigheid van acteur Will van Selst, die in 1964 bij de Nederlandse Comedie de rol van Nick speelde. „Het stuk zette me klem, ik raakte zo geëmotioneerd dat ik hartkloppingen kreeg en begon te hyperventileren. In de pauze kwam een dokter naar de kleedkamer en die kalmeerde me. Ik vond dat ik van Nick een man moest maken. Op papier lijkt hij een watje, maar dat is hij niet. Hij moet net zo sterk zijn als George. Ik speelde het stuk 241 keer. De voorstelling duurde tot tegen twaalf uur.”

Ook actrice Femke Boersma, die meer dan veertig jaar terug Honey speelde, is naar Veenendaal gereisd. „Ik had ook last tijdens het spelen”, erkent ze. „Ik kreeg aanvallen van claustrofobie. In sommige scènes moest ik twintig minuten alleen maar zwijgen en dan was ik bang dat ik mijn tekst was vergeten.”

Ria Eimers, die in 2005 Martha was bij het Onafhankelijk Toneel, zit altijd met spanning te wachten op die befaamde scène waarin Martha oorverdovend schreeuwt: „Ik schreeuw niet!” Zuiderhoek heeft als tekst: „Ik balk niet!” Eimers: „Wij hadden tetteren, dat is ook een goeie. Daar zit ook drinken in. Ik heb ook weleens krijsen gehoord. Dat kan Martha dus allemaal: balken, tetteren, krijsen, schreeuwen.”

Het valt Bert Luppes, de George van 2005, op dat Franssen zijn rol steeds virtuozer en ook steeds dronkener vertolkt. Het tempo ligt hoog. In twee uur is het voorbij. De vele glazen toneelwhisky eisen hun tol. Luppes: „Dit is de snelheid van de ochtend. Onze versie duurde ruim drie uur. Bij ons was het meer alsof we door de nacht dwaalden, een soort nachtmerrie.” Ook Annet Nieuwenhuyzen, de Martha van 1981, ziet nieuwe accenten: „Ondanks de ruzies, die aanvaringen, zie je dat het ouderpaar van elkaar houdt. Dat is belangrijk.”

Wie is er bang voor Virginia Woolf? Tournee t/m 19/5. Inl.: www.hummelinckstuurman.nl