Een gebrek dat 22 jaar lang verborgen bleef

Getraumatiseerde veteranen van missies in Libanon en Bosnië dienen een claim in bij Defensie. Ze vinden dat ze te weinig nazorg hebben gekregen.

Letselschadeadvocaat Schultz

Het is bijna 22 jaar geleden dat de laatsten terugkwamen uit Libanon. De Nederlandse krijgsmacht deed zes jaar mee aan de vredesmacht van de Verenigde Naties in het zuiden van dat land. De missie wordt bestempeld als zeer zwaar en stressvol. Negen Nederlandse militairen vonden de dood. Nu eisen de veteranen van de UNIFIL-missie gerechtigheid.

In totaal 28 getraumatiseerde oud-strijders van missies in Libanon en Bosnië hebben claims ingediend tegen het ministerie van Defensie. Ze eisen smartegeld, omdat ze door hun psychische stoornissen geen baan konden vinden of werden ontslagen. Velen hebben jarenlang van een WAO-uitkering moeten leven. Het zou gaan om „miljoenen” euro’s.

Letselschadeadvocaat Freek Schultz behartigt, namens zijn kantoor Pals Groep, de belangen van de groep. Hij overweegt vanwege het „grote aantal gedupeerden” een groepsclaim in te dienen tegen Defensie.

22 jaar na dato proberen uw cliënten alsnog geld te krijgen van Defensie. Waarom hebben ze zo lang gewacht?

„Bij veel cliënten is de diagnose van PTSS [posttraumatische stressstoornis, een geestelijke aandoening die wordt veroorzaakt door een zeer ingrijpende gebeurtenis, red.] pas recentelijk gesteld. Het heeft lang geduurd voordat PTSS werd erkend, en pas sinds een paar jaar wordt PTSS in verband gebracht met militaire missies. Mede door meer aandacht in de media over de nazorg van militairen kwam het verschijnsel aan het licht. Er is een cultuur ontstaan waarin we alles te zien krijgen van een oorlog, en dus ook van het effect van oorlogssituaties op militairen. Daardoor beseffen nu zowel Defensie als veteranen dat PTSS een ernstige klacht is.”

De nazorg van militairen is volgens Defensie de laatste jaren verbeterd. Het departement geeft toe dat na ‘Libanon’ en ‘Bosnië’ de zorg beter had gemoeten. Zijn de veteranen daar nu slachtoffer van geworden?

„De nazorg is inderdaad verbeterd, maar dat neemt niet weg dat Defensie een zorgplicht heeft tegenover oud-medewerkers. Daarin hebben we, denk ik, een sterke zaak, aangezien het stelsel voor letselschade de laatste jaren is veranderd. Er is veel meer jurisprudentie gekomen. In 2000 heeft de Hoge Raad een andere invulling gegeven aan het begrip zorgplicht. De werkgever is eerder aansprakelijk geworden.

„In het ambtenarenrecht [waaronder militairen vallen, red.] zie je dat deze ontwikkeling wordt gevolgd. Militairen staan in dat opzicht meer gelijk aan burgers.”

Is de zaak niet al lang verjaard?

„De verjaringstermijn ligt inderdaad op vijf of twintig jaar, dat hangt van de zaak af. Na twintig jaar is een zaak dus in principe verjaard. Maar er zijn uitzonderingen, blijkt uit jurisprudentie van de Hoge Raad. Die stelt dat de verjaringstermijn niet geldt als het gebrek (zoals PTSS, red.) al die tijd verborgen is gebleken, in die zin dat betrokkenen geen redelijke gelegenheid hadden dat aan te tonen. Dat is hier het geval. Betrokkenen wisten al die tijd niet dat ze PTSS hadden.”

U zegt dat het hier gaat om een miljoenenclaim. Defensie zegt dat u voorzichtig moet zijn en moet uitkijken dat u geen „mogelijk onrealistische” bedragen noemt. Vanwaar dat hoge bedrag?

„Je moet inderdaad voorzichtig zijn met bedragen. Of het echt om miljoenen gaat, weet ik niet zeker. Maar ik kom wel op een hoog bedrag uit als je de inkomstenverliezen uitrekent van de betrokkenen die ze hebben moeten ondervinden doordat ze na de missie arbeidsongeschikt zijn geraakt.”

Wie als militair tekent bij Defensie, weet toch dat hij in gevaarlijke en stressvolle gebieden terechtkomt?

„Ik ben niet van plan de grenzen van het aansprakelijkheidsrecht door deze zaak te verleggen. Voor mij staat vast dat Defensie een zorgplicht heeft die niet voldoende is nagekomen. Na hun missies zijn deze militairen nauwelijks psychisch ondersteund.

„We zijn calvinistisch wat betreft dit soort zaken in Nederland. Pas sinds 1967 bestaat het recht op schadevergoeding bij het niet naleven van de zorgplicht door de werkgever. Als je iemand naar een oorlogsgebied stuurt, moet je eventuele psychische schade beperken. Dat is zo evident dat je dat zonder meer van een werkgever moet kunnen verwachten.”

Hoe verloopt deze zaak nu verder?

„Deze zaak loopt nu ongeveer een jaar. In slechts één zaak heeft Defensie tot nu toe gereageerd. Na een publicatie in De Telegraaf, gisteren, werden we ineens gebeld of we hierover kunnen praten. Mogelijk kunnen we tot een schikking komen.”