De achterkant van idealisten-tv

Kijkerspost uit Dalfsen. Tropenarts Bram Sizoo wil weten of de krant naar Aanpakken en Wegwezen kijkt.

Nou en of! Het is televisie waar je blij van wordt. Weldoener-tv. Zelf noemt omroep Llink de portrettenreeks van Nederlanders die in het buitenland hun idealen najagen ‘duurzame reality’.

Een serveerster die zwerfhonden opvangt in Bosnië. Een Rotterdamse die met Peruaanse straatkinderen televisie maakt. Met als hoogtepunt de uitzending over de bevlogen Chaim Fetter die zijn IT-bedrijf verkoopt en op Lombok een kindertehuis begint.

Je zou willen dat je zelf zo altruïstisch was.

De tropenarts keek vorige week naar Daphne en Frodo, twee Amsterdamse basisartsen. Hij had ze ontmoet in Malawi in een ziekenhuis waar hij ooit directeur was. Daphne en Frodo, schrijft hij, maken zich schuldig aan ‘medisch toerisme’. Ze wilden met een hoop poeha onbevoegd dokteren op Afrikanen, toverden een camerateam tevoorschijn en keerden huiswaarts met een film die met de werkelijkheid „helemaal niks” te maken heeft.

Huh? Die twee doortastende dokters die met een gesponsorde landrover in Mulanje ervaring wilden opdoen? Die samen het binnenland introkken om te vaccineren en ballonnen uitdeelden waarvoor kinderen én ouders elkaar de hut uit vochten? Daphne weerhield een verloskundige van een keizersnee. Frodo leerde een verpleger brandwonden verbinden. Op z’n westers, dat weer wel: buitengewoon bot en hooghartig. Maar de verpleger maakte er dan ook tot drie keer toe een soepzootje van.

Zijn we hier in mooie plaatjes getrapt? In misplaatste egotripperij?

Het heeft er alle schijn van. Artsen kunnen niet zomaar aan de slag in Malawi, zegt Sizoo. Vaccinatieprogramma’s zijn al jaren in handen van Malawiërs. Dokters bemoeien zich niet met eenvoudige bevallingen. En geen werknemer die het in zijn hoofd haalt zo respectloos, arrogant en zelfvoldaan in nota bene het Nederlands patiënten en collega’s uit te kafferen Sizoo: „Zo’n tv-zender wil laten zien: dit zijn onze sterren, zij doen fantastisch werk. Maar het is allemaal in scène gezet.”

Op de website van Llink staan dezelfde kritische geluiden. Een jongen uit Malawi spreekt over een ‘smerige uitzending’, zijn land onwaardig. En een ‘oud-collega’ schrijft dat Daphne en Frodo „gewoon een mooie reis wilden maken”. Ze hebben Llink „handig voor hun karretje gespannen”.

Au! Dit is de achterkant van idealisten-tv. Trap niet te snel in de mooie verpakking.

Vraag is of deze misser de hele serie diskwalificeert. Daar ziet het, voorzover ik kan nagaan, niet naar uit. De cultureel antropoloog van gisteravond was geen eendagsvlieg die zich voordeed als barmhartige Samaritaan terwijl hij uit was op puur eigenbelang. Al vijf jaar helpt hij een indianenstam uit het Andesgebergte hun leefomstandigheden te verbeteren. Eerst bouwde hij met Bolivianen een groentekas, nu schoorstenen. Die moeten rookvergiftiging voorkomen.

Uitvoerig ging deze aflevering in op het leven ter plekke. Op de rituelen en de offers die de Indianen brengen en de kou waar ze tegen vechten. En vooral: dat ze elke dag bezig zijn te overleven. Zodat het nog maar de vraag is of die schoorsteentjes überhaupt af komen. Hoofdpersoon Hilbert: „Zij denken aan vandaag en morgen, beseffen nog niet dat ze hier hun hele leven wat aan hebben. Dus moet je kleine stapjes maken.”

Gelukkig. Weldoeners bestaan toch. Daar word je weer een beetje warm van.

Reageer op deze column via www.nrc.nl/ogen