Callahans bijtende humor

Cartoonist John Callahan staat bekend om zijn politiek zeer incorrecte humor.

Een aangrijpende documentaire, morgen op tv, toont de rolstoelrijder in zijn dagelijks leven.

Cartoonist John Callahan

Op zijn dertiende werd hij voor het eerst dronken, op zijn achttiende werd zijn rijbewijs tijdelijk afgenomen en op zijn eenentwintigste knalde hij met zijn auto, bestuurd door een vaag drinkmaatje – iets minder dronken dan hij – tegen een telefoonpaal. De bestuurder brak zijn been, maar John Callahan had minder geluk. Hij kwam in een rolstoel terecht, vanaf zijn middenrif naar beneden verlamd door een dwarslaesie. „I’m flooting above my wheelchair, can’t feel my butt”, zo omschrijft de 54-jarige cartoonist het zelf.

Nog zes jaar dronk hij stevig door, totdat hij op een dag, zittend in zijn rolstoel, de fles, die hij met zijn tanden probeerde te openen, uit zijn krachteloze handen op de grond liet vallen. Een uur huilde en schreeuwde hij, toen ‘overkwam hem een vreemde kalmte’ zoals hij omschrijft in zijn biografie. Na deze ‘openbaring’ zocht hij hulp, ging bij de AA, en begon weer cartoons te tekenen en te zingen, liefhebberijen die hij tijdens zijn drankperiode had opgegeven, ‘omdat ik toen het contact met mijn ziel had verloren’. De bijtende cartoons die Callahan na zijn ‘herstel’ maakte werden geplaatst in Willamette Week, een alternatieve krant in zijn woonplaats Portland, Oregon. Penthouse volgde, toen Harper’s, diverse andere kranten en The New Yorker. Inmiddels heeft Callahan een stevige reputatie als – politiek zeer incorrecte – tekenaar.

De cartoons van Callahan zijn grof getekend. Met links stuurt hij zijn rechterhand, waarin hij een dikke viltstift heeft geklemd, over het papier. Ook de inhoud is vaak grof. Dat leverde hem titels op als ‘genadeloos observator van de mensheid’, maar ook ‘perverse racist’, of ‘botte Neanderthaler’.

Gehandicapten en de vaak pijnlijke omgang van omstaanders met hen, ziektes (anorexia, alzheimer), positieve discriminatie, multiculturele en politiek correcte denkbeelden, dat zijn de onderwerpen waar Callahan zich met boosaardig plezier vrolijk over maakt.

Daarbij rakelt hij vragen op die de lezer confronteren met zijn eigen vooroordelen. Dat maakt Callahan een belangrijk, modern humorist, aldus de politicoloog Sam Basu, gespecialiseerd in politieke humor.

Morgen is John Callahan op Nederland 2 te zien in de aangrijpende documentaire Raak me waar ik voelen kan. Filmmaakster Simone de Vries toont de wilskrachtige Callahan op de uren van de dag dat hij actief kan zijn: muziekmakend, tekenend, zo hard mogelijk rijdend in zijn elektrische paarse rolstoel, op stap naar zijn favoriete naargeestige plekken en samen met een van zijn vrienden op het terras seksistische opmerkingen makend over vrouwen. De relatie met hen is ingewikkeld. Door zijn handicap kijken ze hem vaak op straat na met een blik van medelijden. Daar zit de assertieve rolstoelrijder Callahan nou net niet op te wachten.

Documentaire ‘Raak me waar ik voelen kan’: Morgen, Ned.2, 22.50-23.50u. De officiële première volgt later op het Portland filmfestival.