Bush bevestigt strategisch belang Afrika

Onder president Bush is de Amerikaanse kijk op Afrika veranderd. Het continent geldt als nieuw front in de ‘oorlog tegen terreur’. De olierijkdom vergroot het strategische belang nog.

President Bush heeft gisteren het groeiende strategische belang van Afrika voor de Verenigde Staten onderstreept, door in te stemmen met de oprichting van een apart militair commandocentrum voor Amerikaanse operaties op het continent. Het centrum zal Africom worden genoemd. Waar het zal worden gevestigd is nog onduidelijk, voorlopig zal het opereren vanuit het Duitse Stuttgart.

Het besluit weerspiegelt de groeiende zorg in Washington over islamitisch extremisme in delen van Afrika. Ook de toenemende invloed van China op het olierijke continent zien de VS met argusogen aan. Zelf betrekken zij vijftien tot twintig procent van hun olie uit Afrika – en ze zouden dat aandeel graag opvoeren.

De Amerikaanse strijdkrachten hebben een systeem waarbij iedere regio in de wereld een commandocentrum heeft dat bevel voert over de Amerikaanse operaties daar. Zo is er het European Command (Eucom) voor Europa, Central Command (Centcom, waaronder de activiteiten in het Midden-Oosten vallen) en Pacific Command (Pacom, het gebied rond de Indische en de Grote Oceaan, inclusief Alaska).

Veel Amerikaanse regeringen kenden weinig geopolitiek belang toe aan Afrika. Ze waren erg terughoudend met het sturen van Amerikaanse troepen om tussenbeide te komen in de vele oorlogen en burgeroorlogen op het continent. Er zouden in Afrika voor de VS weinig of geen nationale belangen op het spel staan.

Maar onder de regering-Bush is de Amerikaanse kijk op Afrika veranderd. Het continent wordt steeds meer gezien als nieuw front in de ‘oorlog tegen terreur’. Al vóór de aanslagen van 11 september 2001 was Al-Qaeda er actief, zoals onder meer bleek bij bomaanslagen op Amerikaanse ambassades in Kenia en Tanzania in 1998, waarbij 257 mensen omkwamen. Sinds ‘11 september’ is een Amerikaanse eenheid van 1.500 man gelegerd in Djibouti, in de Hoorn van Afrika, onder meer om te kunnen optreden tegen activiteiten van Al-Qaeda in de regio.

Tot nog toe vielen de Amerikaanse operaties in Afrika onder drie verschillende commandocentra, wat soms tot verwarring, dubbel werk en bureaucratische spanningen leidde. Het grootste deel van Afrika viel onder Eucom, terwijl Centcom zich ontfermde over onder meer de Hoorn van Afrika, Soedan en Egypte. Madagascar en de Seychellen vielen weer onder Pacom.

Dat de operaties in heel Afrika (behalve Egypte) nu worden samengebracht onder Africom, is een organisatorische herschikking met symbolische waarde. Volgens president Bush zal het nieuwe bevel „de samenwerking met Afrika op veiligheidsgebied bevorderen”. Het nieuwe commando zal zich naar verwachting niet gaan toeleggen het uitvoeren van grote militaire operaties, maar vooral op opleiding van Afrikaanse troepen en het verlenen van militaire bijstand (zoals de VS onlangs verleenden aan de Ethiopische invasie van Somalië).

Het Congres staat positief tegenover de oprichting van Africom. Het zal een belangrijke rol gaan spelen in de groeiende Amerikaanse betrokkenheid in heel Afrika, zei de Democratische senator Russ Feingold onlangs.