Te veel misdaad

Het is nuttig om na de sussende nieuwjaarstoespraken van korpschefs over dalende misdaad Nederland te vergelijken met andere Europese landen. De resultaten vallen niet mee. Volgens een vergelijking van slachtofferenquêtes in de Europese Unie blijkt Nederland qua misdaad ver boven het Europese gemiddelde te zitten. Met Ierland, Groot-Brittannië, Estland en Denemarken behoort Nederland tot de topvijf van Europa. Het verlangen naar meer veiligheid in Nederland is dus allesbehalve utopisch.

De mooie Nederlandse politiestatistieken weerspiegelen meestal een eigen realiteit, die van de bereidheid van het publiek om aangifte te doen. Die wordt bepaald door de taxatie van de burger dat aangifte ook helpt. Dat ligt aan de houding van het korps zelf. Maar al te vaak kunnen slachtoffers op het bureau pas dagen later terecht nadat ze telefonisch een afspraak hebben gemaakt om aangifte te doen. De aangiftebereidheid neemt ook af. Vandaar dat de door de politie zelf gepresenteerde cijfers zoveel rooskleuriger zijn dan deze Europese cijfers. Vaak worden slachtoffers verwezen naar slachtofferhulp die hen alleen kan troosten, maar niets tegen de verdachten kan ondernemen.

Er zijn wel verzachtende omstandigheden voor de hoge misdaad in Nederland. De mate van urbanisatie is een belangrijke factor en de meeste Nederlanders wonen nu eenmaal in stedelijke gebieden. Steden hebben voordelen van bereikbaarheid van voorzieningen. Dat verklaart misschien de tevredenheid van Nederlanders over hun bestaan die uit andere onderzoeken blijkt. Minder veiligheid is een van de nadelen. Daarbij komt dat behalve in België de criminaliteit overal in Europa is verminderd. Nederland staat nog steeds aan de top van fietsendiefstal, maar zelfs op dat terrein is vooruitgang geboekt. Maar in vrijwel alle andere Europese landen is de misdaad ook gedaald.

Alarmerend is de voortgaande stijging van het aantal geweldsmisdrijven in Nederland, dat op dit punt de derde plaats bekleedt in Europa, na Groot-Brittannië en Ierland. Het aantal meldingen van bedreiging of geweld ligt boven de vier procent van de geënquêteerden. Alcoholgebruik door jongeren speelt daarbij een rol, volgens de onderzoekers. Ook Britse en Ierse jongeren drinken veel. Dronken jongens raken eerder met elkaar op de vuist of maken veel kapot. Voorlichting helpt daar niet tegen.

Optreden tegen alcoholmisbruik is goedkoper dan voorlichtingsprogramma’s, al vergt het politieke durf om de machtige alcohollobby te weerstaan. De prijzen van wijn en bier zijn minder hard gestegen dan de inflatie. Verhoging van de accijns legt de lasten op de gebruikers van alcohol, een genotmiddel dat schade kan veroorzaken. Een verhoging van de minimumleeftijd waarop alcohol in de horeca mag worden gebruikt, treft de grootste risicogroep. Wie op latere leeftijd met alcohol begint, raakt minder gauw verslaafd. Als de politie daarbij meer moeite doet om aangiften op te nemen en het opsporingsbeleid op de binnengekomen gevallen afstemt, moet het percentage geweldsmisdrijven kunnen worden verlaagd tot het Europese gemiddelde. Voor het geürbaniseerde Nederland zou dat een verbetering zijn.