Minder markt, meer samenleving Draai CDA na vier jaar liberaal beleid valt mee

Burgers mogen van het nieuwe kabinet meer meepraten, maar dan moeten ze wel hun verantwoordelijkheid voor de samenleving nemen.

Gemeenschapsgevoel, „volkscultuur” en een „Handvest van verantwoordelijk burgerschap”. In een kabinet van CDA, PvdA en ChristenUnie mag de burger niet slechts toeschouwer en consument zijn. Nederlanders moeten zelf hun omgeving veiliger maken, hun buurten verbeteren, hebben de „plicht” hun grondrechten te verdedigen.

Na weken zorgvuldig bewaarde radiostilte lekte gisteren toch een deel van het regeerakkoord uit. De tweede helft van het conceptregeerakkoord stond gisteravond opeens op de site van BNR Nieuwsradio. Een onaangename verrassing voor met name de ChristenUnie – die de bron van het lek was, zo bleek uit de stempels op elke bladzijde van het concept.

Hoewel vooral de fracties van PvdA en ChristenUnie nog wel opmerkingen hadden en „belangrijke” veranderingen wilden, komen de contouren van het beleid van de nieuwe coalitie in zicht. Dat steunt minder dan voorheen op de markt en meer op organisaties in de samenleving. Waar de vorige kabinetten-Balkenende door deelname van de VVD een liberale inslag hadden, wisselt de nieuwe coalitie liberaal beleid op onderdelen als huur en zorg in voor samenwerking met „het veld”.

De kern van de hervormingen blijft in stand (dat wil het CDA), maar de scherpe randjes gaan eraf (zoals PvdA en ChristenUnie willen). Twee voorbeelden: de herkeuring van WAO’ers wordt versoepeld (wie ouder is dan 45 jaar, wordt niet herkeurd); de pil en de tandartscontroles komen terug in het basispakket. Zo ontstaat een regeerakkoord van sociaal beleid met een christelijke smaak.

De weg naar het maatschappelijk middenveld is een compromis tussen met name CDA en PvdA. Hier lijkt de hand van informateur Herman Wijffels (CDA) zichtbaar. Als voormalig voorzitter van de Sociaal-Economische Raad is hij gepokt en gemazeld in de traditie van overleg tussen werknemers, werkgevers en overheid.

Meedenken en burgerschap beginnen al vroeg.

Vervolg NIEUWE COALITIE: pagina 3

NIEUWE COALITIE

Draai CDA na vier jaar liberaal beleid valt mee

vervolg van pagina 1

De coalitiepartijen willen Nederlanders meer bij het inrichten van de samenleving betrekken. Zo moeten jongeren tijdens hun schooltijd drie maanden maatschappelijke stage volgen „zodat ze kunnen kennismaken met de samenleving.” Een convenant met woningbouwcorporaties moet leiden tot betaalbare huren en leefbare wijken. Werknemers en werkgevers mogen meepraten over het ontslagrecht en gedeeltelijk arbeidsongeschikten.

Met „veiligheidsbuurtbudgetten” krijgen burgers, mét de politie, verantwoordelijkheid voor hun eigen veiligheid. Ook door het introduceren van de „maatschappelijke onderneming” als rechtsvorm ontstaat een tussenvorm tussen overheid en bedrijf.

De ChristenUnie schreef het al in het verkiezingsprogramma: „Doordat we geen grenzen durven te stellen, lijden jonge mensen schade door een overmatige aandacht voor seks en het gebruik van drugs en alcohol.” Die grenzen worden in het regeerakkoord nu gesteld. Koffieshops bij scholen worden gesloten. Er komt een verbod op alcoholreclame op radio en tv voor negen uur ’s avonds.

Maar ook op andere terreinen wil het kabinet normatief zijn. Het naleven van de code Tabaksblat (die onder meer gaat over beloningen van topbestuurders) „zal nauwlettend worden gevolgd”. Het Nederlands als „bestuurstaal en cultuur- en omgangstaal” wordt in de Grondwet vastgelegd. Gedoogbeleid wordt „zoveel mogelijk geëlimineerd of teruggedrongen”. „Ter bescherming van de openbare orde en veiligheid kan gelaatsbedekkende kleding worden verboden.”

Een snelle inventarisatie van de nu uitgelekte hoofdstukken en de financiële paragraaf leert dat alle coalitiefracties tevreden kunnen zijn. De PvdA krijgt onder meer een betere toegankelijkheid tot kinderopvang, ook voor peuterspeelzalen en voor- en vroegschoolse educatie. Ook de aanpak van probleemwijken komt rechtstreeks uit het PvdA-programma.

Het CDA kan tevreden zijn over instandhouding van de hypotheekrenteaftrek. Die wordt niet gewijzigd. Er komt zelfs geen onderzoek naar mogelijke wijzigingen in de toekomst. De maatschappelijke stage van drie maanden voor jongeren komt rechtstreeks uit het CDA-programma. In zijn algemeenheid blijft de draai die het CDA moet maken na vier jaar liberaal beleid beperkt. Balkenende sprak gisteravond niet voor niets van andere accenten in plaats van een ommezwaai.

De ChristenUnie krijgt veel extra aandacht voor chronisch zieken en gehandicapten. Gewetensbezwaarde ambtenaren hoeven geen homohuwelijken meer te sluiten en er komt „een samenhangend pakket van positieve maatregelen gericht op het bieden van alternatieven voor afbreking van zwangerschap”. Euthanasie blijft bestaan, maar er komt extra geld voor palliatieve zorg.

Bij de kritiek op onderdelen die de fracties hebben, zullen ze dan ook rekening moeten houden met de balans die de onderhandelaars in het conceptakkoord hebben ingebouwd.