Marokkanen blijer in Rotterdam

Marokkanen in Antwerpen en Rotterdam zijn tevredener dan die in Brussel en Luik, zo blijkt uit Gronings onderzoek. Het grotere cultuurverschil lijkt daarvan de reden.

Hoewel Antwerpen en Rotterdam regelmatig in het nieuws komen als steden waar de autochtone bevolking moeite heeft met ‘buitenlanders’, zijn Marokkanen in Antwerpen en Rotterdam tevredener met hun leven dan Marokkanen in de Franstalige steden Luik en Brussel. Dat blijkt uit het afstudeeronderzoek van Hilda Lubbers en haar begeleider, hoogleraar Jan-Pieter van Oudenhoven van de Rijksuniversiteit Groningen. De psychologen hadden de resultaten niet verwacht, ook al niet omdat de Franse cultuur sterkere verwantschap vertoont met de Marokkaanse cultuur dan de Nederlandse. Vanwege de taal – het Frans is in Noord-Afrika vrij algemeen – maar ook bijvoorbeeld door de houding ten opzichte van machtsverschillen. „Marokko is een meer op gezag ingestelde cultuur dan Nederland”, aldus Van Oudenhoven, „en de Franstalige cultuur is dat ook.”

Lubbers ondervroeg voor haar onderzoek ruim driehonderd mensen van Marokkaanse afkomst, in elk van de vier steden minstens zestig. Ze benaderde hen via Marokkaanse verenigingen, zoals sportclubs, en op feesten. Er deden ongeveer evenveel mannen als vrouwen mee, de gemiddelde leeftijd was 31 jaar en de deelnemers woonden gemiddeld al 19 jaar in Nederland of België. De vragenlijsten werden in het Nederlands of Frans afgenomen.

De Marokkaanse deelnemers aan het onderzoek bleken zich in alle vier de steden ongeveer even sterk gediscrimineerd te voelen, maar in Rotterdam en Antwerpen was hun algemene tevredenheid met het leven significant hoger (ze waren gelukkiger) dan in Brussel en Luik. Ook stellen Marokkanen in Rotterdam en Antwerpen het contact met de autochtone bevolking meer op prijs, overigens zonder hun eigen cultuur te willen opgeven, dan die in Brussel en Luik. Daar zijn ze nogal ambivalent: ze willen best assimileren, maar het kan ze ook niet zoveel schelen als ze geïsoleerd raken – iets wat de Marokkanen in Rotterdam en Antwerpen absoluut niet willen.

„Het zijn heel duidelijke effecten”, zegt Van Oudenhoven. „Het patroon is in de twee Nederlandstalige steden precies gelijk, en in de twee Franstalige steden ook. Het is een soort natuurlijk experiment, waarbij die steden als replicatie van elkaar dienden.”

Van Oudenhoven vermoedt dat de Marokkanen in de Nederlandstalige steden gelukkiger zijn omdat ze in zo’n compleet nieuwe cultuur vanzelf meer op hun eigen cultuur worden teruggeworpen. „En dat geeft een gevoel van veiligheid, je blijft meer jezelf. Aanpassen lukt toch niet helemaal.”

De resultaten zijn ook in overeenstemming met onderzoek van geluksdeskundige Ruut Veenhoven van de Erasmus Universiteit, waaruit blijkt dat mensen in Noordwest-Europa sowieso gelukkiger zijn dan in Zuidwest-Europa, onder meer door verschillen in persoonlijke vrijheid. „In Nederland en Vlaanderen heerst een klimaat waarin mensen in belangrijke mate kunnen doen wat ze willen”, zegt Van Oudenhoven. „Verdonk heeft het anders geprobeerd, maar er is hier een grote traditie om mensen hun eigen cultuur te laten uitoefenen – sterker dan in Frankrijk en Wallonië. Hier valt het me toch op hoe constructief de houding van bijvoorbeeld het Rotterdamse gemeentebestuur is, ook met Leefbaar Rotterdam erin.”