Boerendochter als ‘Speed Queen’

Oostenrijk heeft weinig betere skisters voortgebracht dan Renate Götschl (31).

Ze is gefascineerd door snelheid. ‘Ik ben te eerzuchtig om te stoppen.’

Skister Renate Götschl in januari bij een afdaling in Cortina. Foto AFP Austria's Renate Gotschl clears a gate during the first run of Alpine Women's Giant Slalom in Cortina 21 January 2007. Italy's Karen Putzer won the race as Goetschl placed 13th. AFP PHOTO / VINCENZO PINTO AFP

Judenburg is de schaamte voorbij. Ten tijde van Hitlers nazisme gingen in de Zuid-Oostenrijkse stad stemmen op de naam te wijzigen, omdat veel inwoners de associatie met het woord jood ondraaglijk vonden. De discussie werd destijds gesmoord door de afspraak er na de Tweede Wereldoorlog op terug te komen. Maar de loop der geschiedenis voorkwam een hervatting van het debat.

Ruim zestig jaar na de oorlog heet het 10.000 zielen tellende stadje in de deelstaat Steiermark nog steeds Judenburg en hebben de sociaal-democraten van de SPÖ er de macht. De gêne van weleer heeft plaatsgemaakt voor trots. Dat is vooral te danken aan skister Renate Götschl, de beroemdste dochter van Judenburg.

In de naoorlogse herstelperiode had Judenburg weinig om trots op te zijn. Ja, er is de karakteristieke stadstoren met daarin een beroemd planetarium. En natuurlijk de onlangs overleden voetballer Gernot Jurtin, die naam maakte als speler van Sturm Graz en in de jaren zeventig en tachtig twaalf keer voor het Oostenrijkse elftal uitkwam.

En dan was er nog de schande die seriemoordenaar Johann ‘Jack’ Unterweger over Judenburg uitstortte. De man, die het vooral op prostituees had gemunt, werd op 29 juni 1994 tot levenslang veroordeeld wegens het plegen van negen moorden. Daags na de uitspraak hing de Judenburger zich in de gevangenis van Graz op aan de pijpen van zijn joggingbroek.

Anderhalf jaar eerder had skister Renate Götschl haar debuut gemaakt in een wereldbekerwedstrijd en dat zou het begin worden van een periode waaraan de getormenteerde stad een nieuwe waardigheid ontleent. Götschls entree in de wereldbeker was spectaculair, want zij won als zeventienjarige in het Noorse Lillehammer de slalom. Naar later bleek een unicum, want Götschl was helemaal geen specialiste op dat onderdeel.

Götschl won nooit meer een slalomwedstrijd, maar groeide uit tot een mastodont op de snelheidsnummers. Zij wordt de ‘Speed Queen’ genoemd, een bijnaam die ze kreeg van de speaker bij de wereldkampioenschappen in het Amerikaanse Vail (1999), waar zij de afdaling won en tweede werd op de Super-G.

Götschl beschouwt het als een geuzennaam, die ook zeer bij haar past. Van haar 44 zeges in de wereldbeker werden er 23 behaald op de afdaling en vijftien op de Super-G. Op de afdaling kan zij dit seizoen zelfs haar vijfde wereldbeker winnen, waarmee ze dan op gelijke hoogte komt met haar legendarische landgenoot Franz Klammer. „Ik heb met hem gewed dat ik dit seizoen de vijf volmaak. Ik weet alleen niet meer wat we als inzet hadden afgesproken. Ik hoop dat Franz het zich herinnert”, zei Götschl tegen het Oostenrijkse persbureau APA.

Waarmee Götschl gezegd wil hebben, dat zij vooraf overtuigd van haar kansen was. En met recht, want hoewel zij fel strijd levert met de Amerikanen Julia Mancuso en Lindsey C. Kildow leidt de Oostenrijkse in de tussenstand comfortabel. Haar voorsprong op Mancuso bedraagt 134 punten, die op Kildow 135. In het klassement van de Super-G gelden ongeveer dezelfde verhoudingen, wat heeft geleid tot de eerste plaats in het algemene klassement, waar Götschl een voorsprong heeft van 85 op haar landgenote Marlies Schild, die als specialiste haar punten vooral bijeensprokkelt op de slalom.

Het seizoen 2006-2007 geldt als dat van Götschl, die vanzelfsprekend als torenhoge favoriete voor de afdaling en Super-G naar de WK in het Zweedse Åre is vertrokken. Alleen heeft zij haar reputatie in het eerste weekeinde van de titelstrijd niet kunnen waarmaken, omdat de twee Super-G-races wegens het slechte weer werden afgelast.

Als de Oostenrijkse wereldkampioen wordt, zal de glans ook afstralen op Judenburg, hoewel de skister feitelijk geen inwoonster is. Haar huis staat in het twintig kilometer zuidelijker geleden Obdach, dat wel tot de gemeente Judenburg behoort. En daarom rekent de tussen Graz en Klagenfurt gelegen stad Götschl ook tot de hunne. In die zaken moet je ruim denken, zeker in Oostenrijk waar skiën dé sport is en elke beweging van de nationale helden op twee latten in de media breed wordt uitgemeten.

Zo werd Götschl eind vorig seizoen in de media uitgeluid. Het olympische jaar zou de afscheidstournee van de skister worden – volgens de pers althans. Want Götschl besloot haar carrière te verlengen en presteert fantastisch in het postolympische jaar. De resultaten waren vorig seizoen voor haar zo teleurstellend, vooral tijdens de Olympische Spelen in Turijn, dat haar eergevoel Götschl niet toestond te stoppen.

„Ik heb het sterk overwogen”, zei Götschl tegen APA. „Ik had geen plezier meer in skiën en heb pas in mei besloten om door te gaan. Ik ben er nog niet aan toe, dat was de conclusie na lang denken en veel praten. Ik ben nog te eerzuchtig en kende nog zoveel twijfel dat ik vrijwel zeker spijt had gekregen als ik was gestopt. Maar ik wilde niet op dezelfde voet verder en heb een aantal belangrijke beslissingen genomen. De meest verstrekkende was de verandering van materiaal. Hoewel ik altijd loyaal aan Salomon ben geweest en er succesvol mee was, ging het helemaal mis op de Olympische Spelen. Dat was het moment om te breken. En nu ik op Atomic ski, voel ik me sterker dan ooit. De ski’s verleiden me tot aanvallen, tot bewegingen waarbij ik niet hoef na te denken. Alles lijkt vanzelf te gaan, het is echt ongelooflijk.”

Nu Götschl aan de leiding gaat van drie wereldbekerklassementen, is het aannemelijk dat zij na dit seizoen stopt. Eén of meer wereldtitels in Åre zouden de juistheid van die beslissing hooguit bevestigen. Tegenover APA zei ze daarover: „Ik hoef niet per se wereldkampioen te worden, het zou een toegift zijn. Om die reden ski ik hier zonder druk.”

Als Götschl haar carrière heeft beëindigd, zal ze in de herinnering voortleven als een nuchtere, blonde boerendochter, die was gefascineerd door snelheid, maar eenmaal aan de finish alle opsmuk achterwege liet. Van Götschl zie je geen extatische uitbundigheid, zoals het kussen van de ski’s. ‘Als Götschl reden heeft vrolijk te zijn, slaat zij zich niet op de dijen, maar volstaat een glimlach. En als ze heeft gehuild, weet je dat van horen zeggen’, schreef Der Standard.

De krant roept ook in herinnering dat Götschl alle reden heeft om emotioneel terug te blikken op vijftien jaar skiën aan de top. Ze won zeven wereldbekers en vierde twee wereldtitels, maar werd nooit olympisch kampioen. Maar ze hield altijd stand in het nerveuze wereldje. En ze vocht terug nadat ze in 2002 in het Zwitserse Lenzerheide was gecrasht en haar linkerknie in de vernieling lag. Ze heeft alle emotionele en fysieke stadia van een topsporter doorlopen. En uiteindelijk kwam ze altijd bovendrijven, zoals dit seizoen, waarin een gezonde, gemotiveerde en mentaal sterke Götschl heeft aangetoond de primus inter pares van de skisters te zijn.

Volg het WK ski op www.are2007.com