Warschau werkt aan degradatie Jaruzelski

Wojciech Jaruzelski, de generaal die in 1981 in Polen de staat van beleg uitriep en een einde maakte aan de vrije vakbond Solidariteit, wordt mogelijk dit jaar nog gedegradeerd tot gewoon soldaat. De Poolse president Lech Kaczynski werkt aan een wet die dit mogelijk moet maken.

Het weekblad Wprost meldt dat de wetstekst in principe eind maart naar het parlement kan worden gestuurd. Volgens Aleksander Szczyglo, de zegsman van president Kaczynski, heeft de wet betrekking op alle leden van de Militaire Raad voor Nationale Redding (WRON) die tussen 1981 en 1983 onder Jaruzelski de lakens uitdeelde, inclusief generaal Czeslaw Kiszczak, oud-minister van Binnenlandse Zaken, en kolonel Miroslaw Hermaszewski, de eerste Poolse kosmonaut.

„De degradatie en het feit dat de auteurs van de staat van beleg hun insignes en medailles verliezen is een uiting van rechtvaardigheid”, aldus Szczyglo. De oud-militairen zouden volgens de nieuwe wet ook geen aanspraak meer kunnen maken op hun pensioen.

Tegen Jaruzelski – oud-minister van Defensie, oud-partijchef, oud-premier en oud-president – zijn eerder diverse rechtszaken aangespannen, maar die hebben nooit of nog niet tot enig resultaat geleid. In 1996 besloot het parlement dat Jaruzelski niet verantwoordelijk kan worden gehouden voor de naar schatting ruim negentig doden die vielen tijdens de staat van beleg. Dat parlement werd gedomineerd door de sociaal-democraten, de politieke erfgenamen van de communisten.

De huidige machthebbers zijn echter erfgenamen van Solidariteit, de vakbond die het regime indertijd aan het wankelen bracht. Jaruzelski heeft altijd gezegd dat hij in 1981 moest ingrijpen, omdat Moskou dit anders had gedaan, een mening die door de meeste Polen wordt gedeeld. Maar voor Kaczynski en zijn tweelingbroer, premier Jaroslaw Kaczynski, is de generaal een verrader.

De reacties op het plan zijn gemengd. Sommigen noemen het „een bijdrage aan het burgerlijk fatsoen”, anderen zien het als „een politieke vendetta” en „een hachelijk precedent”, omdat politici zich zo opwerpen als historische scheidsrechters. Duidelijk is dat de Poolse president en premier de uitkomst van lopende rechtszaken niet willen afwachten. Jaruzelski is 83 en kampt met gezondheidsproblemen.