Shake een oké banaan

Fairfood viert feest, want er zijn al veel eerlijke producten.

Maar voor de consument is het kopen van fair voedsel nog geen gewoonte geworden.

Op het terras van café de Eeuwige Jachtvelden maken politici cocktails, zoals de ‘honest banana‘, van eerlijk fruit. Foto David Galjaard Galjaard, David

Op een mistige avond staan zes politici met schort voor op het verwarmde terras van het Haagse Café De Eeuwige Jachtvelden. Harry van Bommel (SP), Kathleen Ferrier (CDA), Tineke Huizinga (CU), Helma Neppérus (VVD) Diederik Samson (PvdA) en Krista van Velzen (SP) zijn klaar om cocktails te shaken. Met een winterse schaatsbaan op de achtergrond ziet het tot strandtent omgetoverde terras er wat vreemd uit. Maar alles voor het goede doel.

De politici shaken cocktails met producten die ‘eerlijk’ zijn, ofwel producten waarvan productie en handel leiden tot minder armoede en honger in de landen van herkomst. De ‘honest banana’, een bananencocktail met de Oké banaan, en de ‘fair and fruity’ met eerlijk sinaasappelsap van Appelsientje zijn voor 70 procent eerlijk. Arjen Fortuin, oprichter van Fairfood, vindt het tijd dat gevestigde merken eerlijke producten gaan maken. Keurmerken als Fair Trade doen dit al, nu is de beurt aan de mainstream. Fortuin heeft de politici uitgenodigd, omdat zij gunstige voorwaarden kunnen scheppen voor handelsverdragen. „Dit feestje is om te vieren dat er al veel faire producten zijn.”

Een feestje klinkt leuk, maar is de actie wel serieus genoeg voor dit onderwerp? SP-politicus Harry van Bommel denkt van wel. „Dit is een onderwerp dat je positief moet brengen, met een knipoog. Het moet voor mensen makkelijk zijn om zich met eerlijke producten te identificeren. Het is belangrijk dat het gewoner wordt om ze te kopen.”

Fairfood stelt ieder jaar een boodschappenlijst samen met eerlijke producten. Dat doen ze aan de hand van een vragenlijst met 28 criteria (samengesteld met vakbonden en belangenorganisaties in ontwikkelingslanden), waarop producenten zelf antwoord mogen geven. Zo probeert Fairfood de concurrentie aan te wakkeren tussen belangrijke merken onderling en bij de consument bewustzijn te creëren over welke merken eerlijk zijn.

Of dit ook werkt, is de vraag. Zowel de aanwezige politici als de omstanders geven toe niet veel te weten van eerlijke merken. Tineke Huizinga van de ChristenUnie: „Dat waarvan ik weet dat het eerlijk is, koop ik. Maar het lukt niet altijd. Het gaat erom dat veel mensen niet weten welke producten eerlijk zijn, daar moeten wij ze bij helpen.” Een mevrouw in het publiek let er niet bewust op in de supermarkt. „Maar nu ik de lijst zie met eerlijke producten, blijkt dat ik een aantal producten al koop.”

Marie-Louise Glebbeek, docent culturele antropologie aan de universiteit van Utrecht, denkt dat de lijstjes een goed middel zijn om de consument en de producent bewust te maken van de problemen. Ze vertelt dat er veel armoede gerelateerde problemen zijn in ontwikkelingslanden, ook bij de productie van voedsel. Een daarvan is de grote sociale en economische ongelijkheid. „Latijns-Amerika heeft een aantal groot grondbezitters, voor de rest van de bevolking is de toegang tot grond heel lastig. Het andere probleem is dat de producenten te weinig salaris betalen en de werknemers te lange uren moeten maken.”

Glebbeek vindt het belangrijk dat de producten ook in de grote supermarkten te koop zijn. Een lijstje van eerlijke producten werkt daarbij ook om de onderlinge concurrentie tussen de merken te vergroten. „Je zag het met Douwe Egberts. Die wilde niets weten van Fair Trade. Maar door maatschappelijke druk, en om hun naam hoog te houden, hebben ze zich toch aangesloten bij de Fair Trade organisatie Utz Kapeh.”

Fairfood heeft het cocktail shaken georganiseerd samen met Icco, een ontwikkelingsorganisatie die opkomt voor boeren in ontwikkelingslanden. Directeur Projecten van Icco, Hans Brüning, vindt het belangrijk om veel te doen in ontwikkelingslanden, maar ook om de vertaling te maken naar onze samenleving. „Mensen moeten in de winkel kunnen zien wat een eerlijk product is. Mij lukt het ook niet altijd om eerlijke producten te kopen, ik ben geen heilige. Maar je moet je koppie erbij houden.”

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel Shake een oké banaan (maandag 5 februari, pagina 20) wordt de oprichter van Fairfood Arjen Fortuin genoemd. Dit moet Eelco Fortuijn zijn.