NAVO ‘piekert’ niet meer over lente-offensief Talibaan

Wat gebeurde er afgelopen week rond de missie in Uruzgan? De Talibaan veroverden de plaats Musa Qala, tegen de afspraak in.

Het aantreden deze week van een nieuwe, Amerikaanse, opperbevelhebber voor de NAVO-missie ISAF, Dan McNeil, viel samen met de mislukking van een van de meest omstreden daden van diens voorganger, de Brit David Richards. Deze week namen de Talibaan Musa Qala opnieuw in, het plaatsje waarover de Britten eind september met de dorpsoudsten de afspraak hadden gemaakt, dat zowel de NAVO als de Talibaan er uit de buurt zouden blijven.

De verovering door de Talibaan lijkt koren op de molen van diegenen binnen de NAVO, die menen dat tegen de Talibaan met harde hand moet optreden voordat er sprake kan zijn van opbouw en reconstructie. In de praktijk zijn het vooral de Amerikanen die zo redeneren. Afspraken als in Musa Qala in de provincie Helmand, waar de Britten in de zomer van 2006 vele malen slag hadden geleverd met de Talibaan, zijn in Amerikaanse ogen uitingen van defaitisme. Of ze worden schijnheilig gevonden. De status quo van Musa Qala, ofschoon formeel een afspraak met de plaatselijke notabelen, wordt door critici ook als een staakt-het-vuren met de Talibaan zelf gezien.

Vier maanden lang hadden zowel de NAVO als de Talibaan Musa Qala gemeden, tot een groep van 200 à 300 opstandelingen donderdagavond het plaatsje overviel, de de Afghaanse politiepost ontwapende en later het hele bestuurscentrum opblies.

Het bondgenootschap kondigde onmiddellijk aan Musa Qala te zullen heroveren. Maar het bleef tot nu toe bij een gerichte luchtaanval tegen de auto van de plaatselijke Talibaan-commandant Abdul Ghafoor, die volgens de NAVO daarbij is omgekomen. Deze Ghafoor zou tot de aanval op Musa Qala hebben besloten, omdat zijn broer recent bij een aanval van de NAVO was gedood. Volgens het Britse weekblad the Observer heeft ook een rol gespeeld dat de nieuw-benoemde gouverneur van de provincie Helmand had laten weten, weinig waardering te hebben voor het akkoord van Musa Qala.

De nieuwe ISAF-commandant McNeil liet bij zijn installatie in Kabul dit weekeinde meteen krijgshaftige geluiden horen. „Met de komst van de lente zullen we de voorwaarden scheppen om de opstandelingen te overwinnen”, zei hij. Speculeren over een mogelijk lente-offensief van de Talibaan is, volgens de Observer, voortaan verboden op het NAVO-hoofdkwartier. De NAVO neemt, zo is de boodschap, het initiatief. De Amerikanen hebben, binnen het kader van ISAF, veel middelen om hun zin door te zetten: 14.000 van de in totaal 31.000 ISAF-militairen zijn Amerikanen en de Amerikaanse regering heeft nog meer middelen toegezegd.

De vraag is hoe zo’n accentverschuiving uitpakt voor Nederland en andere NAVO-landen. De Nederlandse aanpak vertoont meer overeenstemming met die van de Britten dan van de Amerikanen. In de Nederlandse Tweede Kamer kwam de vraag deze week overigens niet aan de orde – vrijwel alle partijen hielden zich tijdens een overleg over Afghanistan zoveel mogelijk op de vlakte, in afwachting van een nieuw Nederlands kabinet.

Dat nieuwe kabinet zal een beslissing moeten nemen over een eventuele beëindiging of voortzetting in andere vorm van de Nederlandse inzet in Uruzgan. Voortzetting in ongewijzigde vorm leek de scheidende minister van Defensie, Henk Kamp, onwaarschijnlijk. Want Nederland kan de zware verplichtingen van dit moment alleen ‘krabbend en bijtend’ aan, aldus Kamp.

Inmiddels droegen de Nederlanders in Uruzgan dit weekeinde drie Talibaan-strijders over aan de Afghaanse autoriteiten. Ze waren opgepakt bij een wapenopslagplaats in de Baluchi-vallei.

Meer over de missie in Dossier Uruzgan op www.nrc.nl/binnenland