Laat de Europese vlag wapperen!

Vrede, welvaart en stabiliteit: Europa is één grote success story.

Tijd voor politieke leiders die deze verworvenheden niet als vanzelfsprekend beschouwen.

Op 25 maart 2007 viert Europa feest. Dan bestaat het Verdrag van Rome vijftig jaar. Een halve eeuw Europese eenwording, het is een ongekende success story. De EU bracht in korte tijd vrede, welvaart en stabiliteit. Toch hangt de vlag niet uit, zeker niet in Nederland. De Unie verkeert in een midlife crisis en in eigen land formeren drie ‘mannenbroeders’ met de rug naar Brussel toegekeerd.

‘De boeren hebben de macht gegrepen’, vatte Ilja Leonard Pfeijffer de recente overwinning voor ChristenUnie, SP, PVV – en in mindere mate het CDA – samen (NRC Handelsblad, 27 december). Hij signaleert de comeback van de provincie in Nederland en een afstraffing van progressief internationalisme. ‘Back to the fifties’, luidt het credo, toen globalisering, immigratie en ontkerkelijking oude zekerheden nog niet hadden ontwricht. De hang naar zekerheid heerst in veel Europese landen. Maar in de Hollandse polder liggen de dijken het hoogst. De Europese Grondwet werd weggestemd en tijdens de laatste verkiezingen speelde Europa geen enkele rol.

Ook het liberalisme staat buitenspel in de Lage Landen. De VVD en D66 hebben de verkiezingen verloren. Hetzelfde geldt voor de Vlaamse Liberalen en Democraten (VLD) bij de Belgische gemeenteraadsverkiezingen in 2006. Door hun progressief-liberale, kosmopolitische boodschap kregen Rutte, Pechtold en Verhofstadt slaag van de kiezer.

Waarom? De kiezer is bang. Bang voor Europa, hoofddoekjes en verlies van de eigen identiteit. Bang voor fabrieken die sluiten en naar China worden verplaatst. Het laffe negativisme van de politieke ‘leiders’ heeft gewerkt. Welke politicus durft nu nog zijn nek uit te steken voor de zegeningen van globalisering en immigratie? Wie durft nog een Europese toekomstdroom te etaleren zonder bang te zijn voor een electoraal pakslaag?

Het blijft voorlopig stil. De angst heeft gewonnen van de inhoud. Argumenten gaan verloren in de megafoons van anti-globalisten en anti-Europeanen. ‘Nee’ is in en niemand biedt intellectueel tegenspel. De SP voerde campagne tegen het Grondwettelijk Verdrag omdat men meer democratie, transparantie en sociale rechten wilde in Europa – lees: in Nederland. Dat werd nu juist door de Grondwet geregeld. Anti-globalisten pretenderen voor de armsten in de wereld op te komen, maar erkennen niet dat de Derde Wereld aantoonbaar baat heeft bij grotere handelsvrijheid. Ook zwijgen zij over het feit dat, ondanks de zogenaamde delokalisatie naar China en India, ons land op dit moment de laagste werkloosheid in Europa heeft.

Wie durft dit goede nieuws te melden? Ondernemers klimmen niet op de barricades voor het opheffen van handelsblokkades. Consumenten grijpen geen megafoon om lage inflatie af te dwingen. Niemand demonstreert op 25 maart voor vrede en vrijheid. Verworvenheden zijn vanzelfsprekend geworden. Bas Heijne betitelde het benoemen hiervan zelfs als „nietszeggend internationalisme” (NRC Handelsblad, 13 januari). We zijn verwende kinderen die naast een berg met speelgoed met niets meer willen spelen. Mijnheer Heijne kan schrijven wat hij wil zonder opgepakt te worden. Naar Barcelona vliegen voor 19 euro. Ongehinderd de grens oversteken voor een weekendje Parijs. En daar Argentijnse biefstuk eten. Het zegt blijkbaar niets meer. De decadentie regeert.

Maar verworvenheden zijn niet gratuit. Vooruitgang vereist leiderschap en visie. Zeker in een Europa in de overgang. Hier ligt de kans voor liberalen. Zij zijn niet bang voor de toekomst. Zij denken optimistisch over economische en culturele grenzen heen. Liberalen zien dat globalisering nieuwe banen creëert. Dat de Europese markt ons welvarender maakt. Dat migratie prikkelt. Dat nationaal-socialisme, fascisme, en monopolies van staat en kerk zijn afgeworpen. Dat vooruitgang geen cliché is, en achteruitgang geen optie.

Het liberalisme – dat niet gelooft in macht van bovenaf maar in menselijke kracht – moet ons nu over de dijken tillen. Aan liberalen de schone taak om de impasse rond de Europese Grondwet te doorbreken, misschien wel juist vanuit de oppositie. De Europese vlag is blauw. Laat haar wapperen op 25 maart!

Wytze Russchen is directeur van 4P Consultancy BVBA te Brussel.

    • Wytze Russchen