Joelen om de koers van GroenLinks

Waarom wilde GroenLinks niet deelnemen aan een nieuw kabinet? Met het antwoord van partijleider Femke Halsema zijn nog niet alle leden tevreden.

Kathalijne Buitenweg (midden) op het congres. Foto Gerard Til Nederland, Utrecht, 03-2-2007 - Groen Links Europarlementarier Kathalijne Buitenweg (M) met haar baby op de arm , temidden van andere jonge moeders op het partijcongres. FOTO: Gerard Til, Utrecht FD Utrecht Fotodienst

Een zware dag voor de top van GroenLinks en Femke Halsema in het bijzonder. Wat bedoeld was als de feestelijke aftrap van de campagne voor de Provinciale Statenverkiezingen, ontaardde in een opeenstapeling van kritiek en hatelijkheden.

Het congres van GroenLinks, zaterdag in het afgeladen Beatrix-theater in Utrecht, begon met het nieuws dat oud-fractievoorzitter Ina Brouwer niet alleen lid meer was van GroenLinks, maar nu ook van de PvdA, uit onvrede over de koers van GroenLinks en de keuze om niet mee te regeren. Halsema wilde niet reageren op die opmerkelijke overstap.

De move van Brouwer kwam bovenop de kritiek die de dagen voor het congres was losgebarsten. Leden hadden vragen over de nieuwe vrijzinnige koers, het te elitaire imago van GroenLinks en, daar bovenop, kritiek op de in ogen van velen te snelle beslissing om niet te gaan praten met CDA, PvdA en ChristenUnie over de vorming van een nieuw kabinet. Toen Europarlementariër Joost Lagendijk zich vorige week achter de critici schaarde, was voor de partijtop duidelijk dat het menens was.

Halsema nam in haar speech uitgebreid de tijd om de kritiek van de leden te weerleggen. „De afgelopen dagen waren niet leuk”, zei ze. Maar ze was trots op de koers die de partij had ingezet. En het elitaire imago? Dat was onzin, want „het gaat om de erkenning dat elk mens bijzonder is”. Halsema: „Hadden we dan moeten gaan regeren? (...) Mijn overtuiging is, ook na piekeren, wikken en wegen, dat CDA en PvdA niet naar ons luisteren als zij niet hoeven. Zij luisteren alleen als GroenLinks onmisbaar is.” Het kwam Halsema op een staande ovatie te staan.

Maar daarna nam Lagendijk het woord. Hij hekelde de manier waarop Halsema het besluit om niet mee te regeren verdedigde. „Eerst was het omdat we verloren hadden, nu ineens omdat de PvdA ons niet wil. Op deze manier afhaken, dat is echt eens maar nooit weer”, aldus Lagendijk, die zei dat het niet zijn bedoeling was geweest Halsema persoonlijk te beschadigen. Ook hij kreeg applaus.

De net gekozen partijvoorzitter Henk Nijhof vond dat weer onterecht. Hij besteeg het grote podium en zei: „Waar was jij Joost, toen het er echt om ging?” Ook Halsema wilde nog reageren op Lagendijk: „Dank voor je excuses, Joost, en ik neem aan dat dit ook eens maar nooit weer was.” Halsema verklapte dat ze de deur open had willen houden naar de PvdA, maar dat, toen duidelijk werd dat deze partij met CDA en ChristenUnie een akkoord ging sluiten, ze naar buiten bracht dat PvdA niet met GroenLinks wilde regeren.

De zaal joelde na de opmerking tegen Lagendijk, verweet Halsema gemeen te zijn. De leden namen daarop een motie aan die voor een onderzoek naar de koers pleitte. En afgesproken werd later op een rustiger moment over de keuze om niet te regeren te praten.

In de wandelgangen van het congres werd de wederzijdse onvrede nog breder uitgemeten. Er werd gesuggereerd dat fractievoorzitter Kathalijne Buitenweg van het Europees Parlement uit was op de positie van Halsema. Ook zouden Buitenweg en Lagendijk, die samen de Eurofractie vormen, slecht onderling communiceren, en ze waren niet aanwezig bij het strategisch beraad waar de partijtop het besluit nam om af te zien van coalitiegesprekken. En de hele onrust over koers, imago en meeregeren was begonnen als een opzetje van Leo Platvoet, om zijn kandidatuur als senator te onderstrepen, zo suggereerden GroenLinksers. Dat laatste keerde zich in de plenaire zaal tegen Platvoet, al acht jaar senator voor zijn partij. Nu werd hij niet herkozen. Senator Tof Thissen werd gekozen tot fractievoorzitter, advocate Britta Böhler kwam op de tweede plaats. Platvoet, die nog wel een bos bloemen kreeg, „voor bewezen diensten” volgens hemzelf, werd door een vrouw aangesproken. „Daar ga je toch niet mee rondlopen, na wat ze je hebben aangedaan!” Platvoet glimlachte alleen maar.