De televisie, de traan, en de monarchie

Hoeveel televisiekijkers zouden de traan van Máxima dit weekend hebben herbeleefd?

U weet wel: het moment tijdens de huwelijksinzegening in de Nieuwe Kerk van Amsterdam. De prinses schoot vol terwijl bandoneonist Carel Kraayenhof Adios Nonino speelde – dag vadertje.

Raakte u ontroerd?

Hem, Jorge Zorreguieta, zagen we dit weekend weer niet verschijnen. Maar voor de traan trok de televisie alle registers open. Ten minste tien programma’s besteedden vijf jaar na dato aandacht aan ‘het huwelijk van de eeuw’. Terwijl de jubilarissen zelf nog zo hadden gezegd dat ze er geen aandacht aan wilden besteden.

Daarmee had het paar gerekend buiten de belangen van televisiemakers. Indachtig het spektakel vijf jaar geleden roken die kijkcijfers. Alleen het weer, het nationale voetbalelftal en het koningshuis kunnen heel Nederland beroeren. En dan laat je een stukje collectieve ontroering niet schieten.

Dus zat de traan als ‘nieuwsfeit’ in het NOS Journaal, RTL Nieuws, 4 in het land en Hart van Nederland. Fungeerde zij als appetizer voor groepsgesprekjes in De wereld draait door, SBS-shownieuws en RTL Boulevard. En moest zij de gasten van Pauw & Witteman inspireren te vertellen over een gedeelde ervaring. Wat deden jullie, vroegen de meesterinterviewers, op twee-twee-tweeduizendtwee?

Was u dat te onbenullig?

Geen nood. Het kon inhoudelijker. NOS Actueel en de EO vroegen zich in Vijf jaar na de traan en Blauw Bloed onder meer af wat Willem Alexanders huwelijk betekent voor de monarchie.

Interessante vraag.

Maar ze bleven steken in faits divers. Zag u ook bij het Ave Maria dat Miranda van Kralingen met zwart viltstift boodschappen op haar hand had geschreven? Tussendoor werd vastgesteld dat 1. Máxima buitengewoon populair is en straks ‘koningin’ moet heten, en 2. de kroonprins door het huwelijk met haar aan gezag en menselijkheid heeft gewonnen.

Met dank aan de televisie, begrepen de EO-kijkers uit een kijkje in de regiekamer. Hannie Schoots kreeg de traan in beeld. Ze bestuurde de camera die stond opgesteld in een plantenbak en volgde aanwijzingen van regisseur Rudolf Spoor: „Inzoomen, alleen Máxima, zo close mogelijk, luister naar de muziek, rustig uitzoomen, ja, goed en NU naar camera zes.” Waarna de kijkers vanuit de hemelse kerknok toekijken hoe Máxima met een zakdoekje haar tranen droogt. Briljant werk mensen, riep Spoor. „Schit-te-rend.”

De live registratie werd Spoors pièce de resistence. Liefst 60 miljoen kijkers bekeken de uitzending die was gemaakt door 500 medewerkers, 60 camera’s, 300 microfoons, 25 hoogwerkers, 70 kilometer kabel en een helikopter. De traan en topshots in de kerk maakten diepe indruk. Net als de zegening waarbij onder de toga van de dominee door de gezichten van het paar in close-up verschenen.

Die intieme shots misten bij het huwelijk van Claus en Beatrix. Op 10 maart 1966 beleefden kijkers niets van de dromerige ontroering van vijf jaar geleden. Terwijl volgens AVRO’s Televizier maar liefst „46 camera’s uit zeven eurovisielanden” waren ingezet. Dat is terug te zien op het publieke themakanaal geschiedenis.tv, deze week gewijd aan ‘Trouwen met Oranje’.

Zo beschouwd is de toekomst van de monarchie terug te brengen tot de vraag of de televisiemakers er een geslaagde mediashow van maken. Prins Claus wist dat en sloeg terug. Met zijn das. En ook op de huwelijksdag van zijn oudste zoon was hij, hoe ziek ook, present. Een hele breekbare vader zwaaide de mensenmeute toe.

Vooral die hand ontroerde. Meer dan de traan van Máxima.

Reageer op deze column via www.nrc.nl/ogen