Suf solliciteren en volhouden

Martine Zuidweg

Studieadviseur Annet Hahn: “Studenten van Marokkanse en Turkse afkomst komen niet makkelijk aan de bak. Een kantoor uitte bijvoorbeeld de vrees dat de komst van een Turkse advocaat tot teveel Turkse cliënten zou leiden.” foto Freddy Rikken 26/1/2007 Foto Freddy Rikken Annet Hahn Universiteit Radboud Nijmegen Rikken, Freddy

Studieadviseur bij de Nijmeegse rechtenfaculteit Annet Hahn portretteerde samen met hoogleraar rechtssociologie Kees Groenendijk Nederlandse juristen van Turkse of Marokkaanse afkomst in Met recht geslaagd.

Zo’n 30 procent van de studenten van Marokkaanse en Turkse afkomst op de universiteit studeert rechten. Vanwaar die voorkeur?

“De studie heeft een goed beroepsperspectief: de arbeidsmarkt voor juristen is goed en de beroepen hebben prestige. Veel van deze studenten komen uit een milieu waar studeren niet gebruikelijk is. Als er dan financiële offers gebracht moeten worden of als je een hele lange onderwijsweg aflegt om op de universiteit te komen, dan kies je niet zomaar iets. Dan kies je iets waarvan je denkt dat je ermee aan de bak komt en een goed inkomen krijgt. Eerder was ik studieadviseur bij de sociale faculteit in Tilburg. Daar zag ik zelden een allochtone student.”

De jonge juristen die jullie interviewden kwamen helemaal niet makkelijk aan de bak.

“Nee, dat was ook de aanleiding van ons onderzoek. Uit onze contacten met afgestudeerde allochtone studenten bleek steeds dat ze zich suf solliciteerden. Dan hadden ze de studie met hoge cijfers afgerond, veel belemmeringen overwonnen en dan lukte het niet om toegang te krijgen tot de advocatuur. Sommigen waren onthutst. Als je altijd denkt dat je een van de anderen bent en je wordt op de valreep geconfronteerd met achterstelling op grond van je etnische achtergrond, dan is dat een hard gelag. Zeker als je enorm hebt moeten vechten om zover te komen. Veel vrouwelijke studenten hebben een pittige strijd met hun ouders moeten leveren om überhaupt een studentenleven te kunnen leiden. ”

Hoe weten jullie dat de etnische achtergrond een rol speelde bij de afwijzingen?

“Een kantoor uitte bijvoorbeeld de vrees dat de komst van een Turkse advocaat tot teveel Turkse cliënten zou leiden. Een van de Marokkanen beschrijft hoe zijn sollicitatie verliep. Hij was ver gekomen, maar werd uiteindelijk toch afgewezen. Gevraagd naar het waarom hoort hij dat sommige partners denken dat hij met zijn andere achtergrond niet goed in het kantoor zal passen.”

Jullie noemen nog een oorzaak voor de moeizame start van deze studenten op de arbeidsmarkt: ze hebben geen netwerk opgebouwd tijdens hun studie.

“Ja, dat is heel opvallend en sommigen zeggen het ook expliciet. Bij veel studentenverenigingen speelt alcoholgebruik een grote rol en als je een islamitische achtergrond hebt, heb je daar niets mee. Maar wat ook meespeelt, is dat deze studenten een stuk ouder zijn als ze op de universiteit komen. De meesten maakten als gevolg van een laag basisschooladvies een lange omweg via vmbo, havo/vwo en soms ook het hbo naar de universiteit. Je voelt je dan misschien minder verwant met je medestudenten en hebt minder behoefte om lid te worden van een vereniging. Terwijl zo’n vereniging voor het opbouwen van een netwerk wel belangrijk is.”

Ligt hier een taak voor de rechtenfaculteiten?

“Heel veel docenten werken ook als rechter of advocaat of notaris. Ze hebben dus veel relevante werkcontacten. Docenten zouden hun eigen netwerk wat meer ter beschikking moeten stellen aan zo’n student. En misschien kunnen we studenten in sollicitatietrainingen gaan voorbereiden op vragen van werkgevers die te maken hebben met hun etnische achtergrond. Kennelijk is dat nodig.”

Bijna alle geportretteerden wilden advocaat worden, maar kregen hun eerste baan bij de overheid. Waar zitten ze nu?

“De overheid heeft lange tijd positieve actie gevoerd, misschien speelt dat een rol. Bij de overheid is voor vrouwen ook veel plaats. Maar ruim vijf jaar na hun afstuderen werken ze toch bijna allemaal in de advocatuur hoor. Zoals ik al zei: het zijn volhouders.”

Kees Groenendijk, Annet Hahn, ‘Met recht geslaagd’, ISBN: 9012118697